جانوران مهره‌دار - خزندگان: گونه‌های خانواده‌ی گکویان (بخش نهم)

جانوران مهره‌دار - خزندگان: گونه‌های خانواده‌ی گکویان (بخش نهم)

خانواده‌ی گکویان Gekkonidae، خانواده‌ای از زیرراسته‌ی مارمولک‌سانیان، از راسته‌ی پولک‌داران و از رده‌ی خزندگان هستند. در این نوشته که به بخش نهم خانواده‌ی گکویان می‌پردازد با ۲۹ گونه (از ۲۹۸ گونه) آشنا می‌شویم.

 

دنباله‌ی زیرخانواده‌ی گکوئیان Gekkoninae
دنباله‌ی سرده‌ی گکوهای خانگی Hemidactylus

 

گکوی شکم‌زرد

نام: گکوی شکم‌زرد Yellow-belly gecko
نام علمی: Hemidactylus flaviviridis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: کشورهای کویت، عربستان، امارات، قطر، عمان، عراق، گروه‌جزیره‌ی سُکوترای یمن، ایران، افغانستان، نپال، پاکستان و هند در غرب و جنوب قاره‌ی آسیا و کشورهای مصر، شمال سومالی، سودان، اتیوپی و اریتره در شمال شرقی قاره‌ی آفریقا
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۷ سانتی‌متر، دُم به درازای ۸ سانتی‌متر

 

گکوی خانگی معمولی

نام: گکوی خانگی معمولی Common house gecko
نام علمی: Hemidactylus frenatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری، منطقه‌های معتدل گرم، جنگل‌های بارانی، گرم‌دشت‌ها، بیابان‌ها، روستاها و شهرهای جنوب و جنوب شرقی قاره‌ی آسیا (با آن‌که این گکو در گذشته بومی جنوب و جنوب شرقی آسیا بود، ولی امروزه در سراسر جهان پراکنده شده است.)
اندازه: بدن به درازای ۷/۵ تا ۱۵ سانتی‌متر، دُم یک دوم درازای بدن (آشنایی بیشتر با گکوی خانگی معمولی

 

گکوی هند آرام

نام: گکوی هند آرام Indo-Pacific gecko
نام علمی: Hemidactylus garnotii
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: درخت‌زارها، درختچه‌زارها، باغ‌های روستایی و شهرهای شمال شرقی بنگلادش، شمال شرقی هند، نپال و بوتان در جنوب قاره‌ی آسیا، کشورهای تایلند، میانمار، مالزی، جنوب چین، تایوان، فیلیپین و اندونزی در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا و کشورهای فیجی، وانواتو و ساموآ، پُلی‌نِزی فرانسه و کالِدونیای نو (از سرزمین‌های فرادریایی فرانسه) در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۵/۸ سانتی‌متر، دُم به درازای ۶/۶ سانتی‌متر (آشنایی بیشتر با گکوی هند آرام)

 

گکوی افعی دُم‌هویجی

نام: گکوی افعی دُم‌هویجی Carrot-tail viper gecko
نام علمی: Hemidactylus imbricatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های بیابانی و نیمه‌بیابانی جنوب کشور پاکستان (و شاید بخش‌های کوچکی از کشورهای هند و ایران) در جنوب قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۱۰/۵ سانتی‌متر، دُم یک دوم درازای بدن

 

گکوی تپه‌موریانه‌ای

نام: گکوی تپه‌موریانه‌ای Termite-hill gecko
نام علمی: Hemidactylus lankae
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های خشک کشور جزیره‌ای سری‌لانکا در جنوب قاره‌ی آسیا
اندازه: -

 

گکوی دُم‌برگی لشنالت

نام: گکوی دُم‌برگی لشنالت Leschenault's leaf-toed gecko
نام علمی: Hemidactylus leschenaultii
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: کشورهای سری‌لانکا، پاکستان، جنوب هند، شمال بنگلادش و عمان در جنوب و غرب قاره‌ی آسیا
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۸/۱ سانتی‌متر، دُم به درازای ۸/۳ سانتی‌متر

 

گکوی خانگی گرمسیری

نام: گکوی خانگی گرمسیری Tropical house gecko
نام علمی: Hemidactylus mabouia
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های گرمسیری، درختچه‌زارها، منطقه‌های خشک نزدیک کرانه‌ها، منطقه‌های شنی و شهرهای زیر صحرای بزرگ آفریقا (این گکو به قاره‌ی آمریکا نیز برده شده است و هم‌اکنون جانور غیربومی سراسر قاره‌ی آمریکا است.)
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۵/۸ سانتی‌متر، دُم به درازای ۶/۹ سانتی‌متر (آشنایی بیشتر با گکوی خانگی گرمسیری)

 

گکوی انگشت‌برگی خال‌دار

نام: گکوی انگشت‌برگی خال‌دار Spotted leaf-toed gecko
نام علمی: Hemidactylus maculatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌ها و شهرهای جنوب کشور هند و بخش‌هایی از کشور سری‌لانکا در جنوب قاره‌ی آسیا
اندازه: وزن ۳۶ گرم، پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۱۱/۴ سانتی‌متر، دُم به درازای ۱۲/۷ سانتی‌متر (آشنایی بیشتر با گکوی انگشت‌برگی خال‌دار)

 

گکوی انگشت‌برگی آنتیل

نام: گکوی انگشت‌برگی آنتیل Antilles leaf-toed gecko
نام علمی: Hemidactylus palaichthus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: گرم‌دشت‌های گرمسیری و جنگل‌های خشک و بارانی شمال آمریکای جنوبی و جزیره‌های آنتیل کوچک در دریای کارائیب
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۶/۲ سانتی‌متر، دُم کم‌وبیش همین اندازه

 

گکوی خانگی سری‌لانکایی

نام: گکوی خانگی سری‌لانکایی Sri Lankan house gecko
نام علمی: Hemidactylus parvimaculatus
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنوب کشور هند و کشورهای جزیره‌ای سری‌لانکا و مالدیو در جنوب قاره‌ی آسیا، همچنین کشورهای جزیره‌ای موریس، کومور و رِئونیون (از سرزمین‌های فرادریایی فرانسه) در غرب اقیانوس هند و شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۱۳ سانتی‌متر، دُم یک دوم درازای بدن

 

گکوی انگشت‌برگی ایرانی

نام: گکوی انگشت‌برگی ایرانی Persian leaf-toed gecko
نام علمی: Hemidactylus persicus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های بیابانی و نیمه‌بیابانی خشک کشورهای پاکستان، شمال هند، جنوب ایران، عراق، عربستان، بحرین و شمال عمان در جنوب و غرب قاره‌ی آسیا
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۵/۳ سانتی‌متر، دُم به درازای ۶/۳ سانتی‌متر (آشنایی بیشتر با گکوی انگشت‌برگی ایرانی)

 

گکوی خانگی دُم‌تخت

نام: گکوی خانگی دُم‌تخت Flat-tailed house gecko
نام علمی: Hemidactylus platyurus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌ها، کشت‌زارها و شهرهای کشورهای بنگلادش، شمال هند، گروه‌جزیره‌ی نیکوبار هند، نپال، بوتان، چین، سری‌لانکا، تایلند، مالزی، میانمار، ویتنام، فیلیپین و اندونزی در جنوب و جنوب شرقی قاره‌ی آسیا
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۵ سانتی‌متر، دُم به درازای ۸ سانتی‌متر (آشنایی بیشتر با گکوی خانگی دُم‌تخت)

 

گکوی انگشت‌برگی مومبای

نام: گکوی انگشت‌برگی مومبای Bombay leaf-toed gecko
نام علمی: Hemidactylus prashadi
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های رشته‌کوه گهات غربی در غرب کشور هند و جنوب قاره‌ی آسیا
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۹/۵ سانتی‌متر، دُم به درازای ۱۲ سانتی‌متر (آشنایی بیشتر با گکوی انگشت‌برگی مومبای)

 

گکوی هِیدِن

نام: گکوی هِیدِن Heyden's gecko
نام علمی: Hemidactylus robustus
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: کشورهای مصر، سودان، اریتره، اتیوپی، سومالی، کنیا، یمن، عمان، قطر، عراق، ایران و پاکستان در شمال شرقی قاره‌ی آفریقا و منطقه‌ی خاورمیانه
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۵/۵ سانتی‌متر، دُم کم‌وبیش همین اندازه

 

گکوی انگشت‌برگی کشت‌زار

نام: گکوی انگشت‌برگی کشت‌زار Farm leaf-toed gecko
نام علمی: Hemidactylus ruspolii
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: کشورهای اتیوپی، سومالی و شمال کنیا در شمال شرقی قاره‌ی آفریقا
اندازه: -

 

گکوی انگشت‌برگی داکوتا

نام: گکوی انگشت‌برگی داکوتا Dakota's leaf-toed gecko
نام علمی: Hemidactylus triedrus
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های کشورهای سری‌لانکا، هند و پاکستان در جنوب قاره‌ی آسیا
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۵/۸ تا ۷/۶ سانتی‌متر، دُم کم‌وبیش همین اندازه (آشنایی بیشتر با گکوی انگشت‌برگی داکوتا)

 

گکوی خانگی مدیترانه‌ای

نام: گکوی خانگی مدیترانه‌ای Mediterranean house gecko
نام علمی: Hemidactylus turcicus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: درخت‌زارها، درختچه‌زارها، منطقه‌های خشک، منطقه‌های کرانه‌ای، تخته‌سنگ‌های کوهستانی، غارها و شهرهای منطقه‌ی مدیترانه، شمال قاره‌ی آفریقا و غرب منطقه‌ی خاورمیانه (امروزه به بسیاری از منطقه‌های گرمسیری جهان همچون قاره‌ی آمریکا برده شده است.)
اندازه: بدن به درازای ۱۰ تا ۱۳ سانتی‌متر، دُم یک دوم درازای بدن (آشنایی بیشتر با گکوی خانگی مدیترانه‌ای)

 

سرده‌ی گکوهای نیمه‌انگشت‌برگی Hemiphyllodactylus

 

گکوی درختی هند آرام

نام: گکوی درختی هند آرام Indopacific tree gecko
نام علمی: Hemiphyllodactylus typus
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های کشورهای جنوب، شرق و جنوب شرقی قاره‌ی آسیا و شماری از جزیره‌های اقیانوس‌های هند و آرام
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۴/۴ سانتی‌متر، دُم به درازای ۳/۸ سانتی‌متر

 

سرده‌ی گکوهای خارشی Heteronotia

 

گکوی تیغ‌دار

نام: گکوی تیغ‌دار Prickly gecko
نام علمی: Heteronotia binoei
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: درخت‌زارها و چمن‌زارهای باز و خشک، جنگل‌های بازانی، بیابان‌های مرکزی و تپه‌شنی‌های کرانه‌ای کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۵ سانتی‌متر، دُم کم‌وبیش همین اندازه (آشنایی بیشتر با گکوی تیغ‌دار)

 

گکوی تیغ‌دار باینو

نام: گکوی تیغ‌دار باینو Bynoe's prickly gecko
نام علمی: Heteronotia planiceps
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: سرزمین شمالی و ایالت استرالیای غربی کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: -

 

گکوی غاری پیلبارا

نام: گکوی غاری پیلبارا Pilbara cave gecko
نام علمی: Heteronotia spelea
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: ایالت استرالیای غربی کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۵/۵ سانتی‌متر، دُم کم‌وبیش همین اندازه

 

سرده‌ی گکوهای انگشت‌پولکی Lepidodactylus

 

گکوی سوگوار

نام: گکوی سوگوار Mourning gecko
نام علمی: Lepidodactylus lugubris
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های کرانه‌ای اقیانوس‌های هند و آرام همچون کرانه‌های کشورها و جزیره‌های جنوب، شرق و جنوب شرقی قاره‌ی آسیا، قاره‌ی اقیانوسیه، آمریکای مرکزی و جنوبی
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۴ تا ۴/۴ سانتی‌متر، دُم کم‌وبیش همین اندازه

 

گکوی انگشت‌پولکی لانیو

نام: گکوی انگشت‌پولکی لانیو Lanyu scaly-toed gecko
نام علمی: Lepidodactylus yami
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جزیره‌ی اُرکید وابسته به تایوان در شرق قاره‌ی آسیا
اندازه: -

 

سرده‌ی گکوهای پنهان Luperosaurus

 

گکوی گرگی مک‌گرگور

نام: گکوی گرگی مک‌گرگور MacGregor's wolf gecko
نام علمی: Luperosaurus macgregori
پایندگی: گونه‌ی در نزدیکی هشدار (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جزیره‌های کلایان در استان کاگایان کشور فیلیپین در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا
اندازه: -

 

سرده‌ی Nactus

 

گکوی چِوِرت

نام: گکوی چِوِرت Chevert's gecko
نام علمی: Nactus cheverti
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های شمال شرقی ایالت کوئینزلند کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: -

 

گکوی کوهی سیاه

نام: گکوی کوهی سیاه Black Mountain gecko
نام علمی: Nactus galgajuga
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های شمال شرقی ایالت کوئینزلند کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: -

 

گکوی انگشت‌باریک آرام

نام: گکوی انگشت‌باریک آرام Pacific slender-toed gecko
نام علمی: Nactus pelagicus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: ایالت کوئینزلند کشور استرالیا و بسیاری از کشورهای جزیره‌ای و جزیره‌های اقیانوس آرام در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۴/۸ تا ۷/۱ سانتی‌متر، دُم کم‌وبیش همین اندازه

 

سرده‌ی گکوهای دروغین Pseudogekko

 

گکوی دروغین پولیلیو

نام: گکوی دروغین پولیلیو Polillo false gecko
نام علمی: Pseudogekko smaragdinus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های جزیره‌ی پولیلیو در استان کِزون کشور فیلیپین در جنوب شرقی قاره‌ی آسیا
اندازه: -

 

سرده‌ی Rhinogekko

 

گکوی عنکبوتی خاران

نام: گکوی عنکبوتی خاران Kharan spider gecko
نام علمی: Rhinogekko femoralis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنوب شرقی کشور ایران و جنوب غربی پاکستان در جنوب قاره‌ی آسیا
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۵/۲ تا ۶ سانتی‌متر، دُم کم‌وبیش همین اندازه

 

گونه‌های خانواده‌ی گکویان (بخش نخست) - (بخش دوم) - (بخش سوم) - (بخش چهارم) - (بخش پنجم) - (بخش ششم) - (بخش هفتم) - (بخش هشتم) - (بخش نهم) - (بخش دهم)

 

بن‌مایگان: wikipedia
گردآوری: فرتورچین

۵
از ۵
۴ مشارکت کننده