جانوران مهره‌دار - خزندگان: گونه‌های خانواده‌ی مارمولکان اژدها (بخش سوم)

جانوران مهره‌دار - خزندگان: گونه‌های خانواده‌ی مارمولکان اژدها (بخش سوم)

خانواده‌ی مارمولکان اژدها Agamidae، خانواده‌ای از زیرراسته‌ی مارمولک‌سانیان، از راسته‌ی پولک‌داران و از رده‌ی خزندگان هستند. در این نوشته که به بخش سوم خانواده‌ی مارمولکان اژدها می‌پردازد با ۲۸ گونه (از ۲۶۰ گونه) آشنا می‌شویم.

 

دنباله‌ی زیرخانواده‌ی اژدهامارمولکیان Agaminae
سرده‌ی آگاماهای سنگی آسیایی Laudakia

 

آگامای سنگی قبرس

نام: آگامای سنگی قبرس Cyprus rock agama
نام علمی: Laudakia cypriaca
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: کشور جزیره‌ای قبرس در شرق دریای مدیترانه در قاره‌ی اروپا
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۱۳ سانتی‌متر، دُم به درازای ۱۷ سانتی‌متر

نگاره: Vojtěch Waldhauser

 

آگامای سنگی سیاه

نام: آگامای سنگی سیاه Black rock agama
نام علمی: Laudakia melanura
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: کشورهای ایران، افغانستان، پاکستان و شمال هند در جنوب قاره‌ی آسیا
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۱۳/۵ سانتی‌متر، دُم به درازای ۲۸/۵ سانتی‌متر

نگاره: Mohammad Amin Ghaffari

 

آگامای سنگی پولک‌درشت

نام: آگامای سنگی پولک‌درشت Large-scaled Rock Agama
نام علمی: Laudakia nupta
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های سنگی شرق کشور عراق، ایران، افغانستان و پاکستان در قاره‌ی آسیا
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۱۶/۶ سانتی‌متر، دُم به درازای ۳۴/۱ سانتی‌متر

نگاره: Matthieu Berroneau

 

آگامای سنگی آنان

نام: آگامای سنگی آنان Anan's rock agama
نام علمی: Laudakia sacra
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: دامنه‌های سنگی منطقه‌ی تبت در کشور چین در شرق قاره‌ی آسیا
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۱۲ تا ۱۵ سانتی‌متر، دُم به درازای ۱۸ تا ۲۴ سانتی‌متر

نگاره: Kai Wang

 

آگامای ستاره‌دار

نام: آگامای ستاره‌دار Starred agama
نام علمی: Laudakia stellio
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های سنگی کشورهای کرانه‌های شرقی دریای مدیترانه همچون ترکیه، سوریه، لبنان، مصر، عراق، عربستان، قبرس، اردن و جزیره‌های شرقی یونان
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۱۳ سانتی‌متر، دُم به درازای ۱۷ سانتی‌متر

نگاره: Charles J. Sharp

 

آگامای سنگی کشمیر

نام: آگامای سنگی کشمیر Kashmir rock agama
نام علمی: Laudakia tuberculata
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های کوهستانی کشور نپال، شمال پاکستان، شمال هند، شرق افغانستان و غرب چین در قاره‌ی آسیا
اندازه: -

نگاره: Patrick Randall

 

سرده‌ی Paralaudakia

 

آگامای قفقازی

نام: آگامای قفقازی Caucasian agama
نام علمی: Paralaudakia caucasia
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های کوهستانی شرق و جنوب گرجستان، ارمنستان، آذربایجان، ترکمنستان، تاجیکستان، داغستان روسیه، شرق ترکیه، عراق، شمال ایران، افغانستان، شمال غربی پاکستان و بخش‌هایی از ایالت کشمیر هند در قاره‌ی آسیا
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۱۵/۳ سانتی‌متر، دُم به درازای ۱۹ سانتی‌متر

نگاره: Justinllee

 

آگامای هیمالیایی

نام: آگامای هیمالیایی Himalayan agama
نام علمی: Paralaudakia himalayana
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های کوهستانی شمال شرقی افغانستان، شمال پاکستان، کشمیر هند، نپال، شمال غربی چین، جنوب شرقی ترکمنستان، غرب تاجیکستان، غرب قرقیزستان و شرق ازبکستان در قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۳۰ سانتی‌متر

نگاره: MUDr Eva Meluzínová

 

آگامای سنگی ترکستان

نام: آگامای سنگی ترکستان Turkestan rock agama
نام علمی: Paralaudakia lehmanni
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های کوهستانی کشورهای ترکمنستان، ازبکستان، تاجیکستان، قرقیزستان و افغانستان در آسیای میانه
اندازه: وزن ۱۲۸ گرم برای نرها و ۱۱۸ گرم برای ماده‌ها، بدن به درازای ۱۵ سانتی‌متر برای نرها و ۱۴ سانتی‌متر برای ماده‌ها

نگاره: -

 

آگامای سنگی مغولی

نام: آگامای سنگی مغولی Mongolian rock agama
نام علمی: Paralaudakia stoliczkana
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های سنگی بیابان‌ها و درخت‌زارهای منطقه‌ی خودگردان سین‌کیانگ و استان گانسو در کشور چین، غرب مغولستان و قرقیزستان در قاره‌ی آسیا
اندازه: -

نگاره: Otgonbayar Tsend

 

سرده‌ی Trapelus

 

آگامای زمینی برلیان (آگامای سبزدشت یا چابک)

نام: آگامای زمینی برلیان (آگامای سبزدشت یا چابک) Brilliant ground agama
نام علمی: Trapelus agilis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: کشورهای ایران، پاکستان، هند، روسیه، ترکمنستان، تاجیکستان، ازبکستان، قزاقستان و چین در قاره‌ی آسیا
اندازه: -

نگاره: Matthieu Berroneau

 

آگامای بومه

نام: آگامای بومه Bohme's agama
نام علمی: Trapelus boehmei
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های خشک و بیابان‌های کشورهای موریتانی، مراکش، الجزایر و نیجر در شمال غربی قاره‌ی آفریقا
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۱۰ تا ۱۱/۵ سانتی‌متر، دُم کمی بیش از این اندازه

نگاره: Alberto Sanchez Vialas

 

آگامای خال‌زرد

نام: آگامای خال‌زرد Yellow-spotted agama
نام علمی: Trapelus flavimaculatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های خشک و بیابان‌های کشورهای عمان، امارات، قطر و غرب عربستان در غرب قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۳۰ سانتی‌متر

نگاره: Mike Barth

 

آگامای بیابانی

نام: آگامای بیابانی Desert agama
نام علمی: Trapelus mutabilis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های خشک سنگی و بیابان‌های کشورهای مراکش، موریتانی، صحرای غربی، الجزایر، تونس، لیبی، مصر، مالی، چاد و سودان در شمال قاره‌ی آفریقا و کشورهای عراق و عربستان در غرب قاره‌ی آسیا
اندازه: بدن به درازای ۱۷ تا ۱۸ سانتی‌متر

نگاره: Roberto Sindaco

 

أگامای سبزدشت

نام: أگامای سبزدشت Steppe agama
نام علمی: Trapelus sanguinolentus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: دشت‌های شنی کشورهای قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، افغانستان، شمال شرقی ایران، شمال غربی چین و بخش‌هایی از منطقه‌ی قفقاز روسیه در قاره‌ی آسیا
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۱۲ سانتی‌متر، دُم به درازای ۱۸ سانتی‌متر

نگاره: Oleg Nabrovenkov

 

آگامای سوینیی

نام: آگامای سوینیی Savigny's agama
نام علمی: Trapelus savignii
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: بیابان‌ها، درختچه‌زارها و چمن‌زارهای خشک کشورهای مصر و فلسطین در منطقه‌ی خاورمیانه
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۲۵ سانتی‌متر، دُم کم‌وبیش همین اندازه

نگاره: Gabri Mtnez

 

سرده‌ی Xenagama

 

آگامای شگفت وایلانت

نام: آگامای شگفت وایلانت Vaillant's strange agama
نام علمی: Xenagama batillifera
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های خشک شمال غربی کشور سومالی و شرق اتیوپی در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۱۹ سانتی‌متر

نگاره: Tomas Mazuch

 

آگامای دُم‌سپری کوتوله

نام: آگامای دُم‌سپری کوتوله Dwarf shield-tailed agama
نام علمی: Xenagama taylori
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های خشک شمال غربی کشور سومالی و شرق اتیوپی در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: بدن به درازای ۱۰ سانتی‌متر

نگاره: Bill

 

آگامای ویلم

نام: آگامای ویلم Wilms' agama
نام علمی: Xenagama wilmsi
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های بیابانی شمال کشورهای سومالی و اتیوپی در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۹/۶ سانتی‌متر، دُم به درازای ۵/۳ سانتی‌متر

نگاره: Tomas Mazuch

 

آگامای پشت‌برآمده‌ی اتیوپیایی

نام: آگامای پشت‌برآمده‌ی اتیوپیایی Ethiopian ridgeback agama
نام علمی: Xenagama zonura
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های بیابانی کشور اتیوپی در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۸/۴ سانتی‌متر، دُم کم‌وبیش یک دوم همین اندازه

نگاره: Tomas Mazuch

 

زیرخانواده‌ی اژدهاچه‌های استرالیایی Amphibolurinae
سرده‌ی اژدهاهای دُم‌تازیانه‌ای Amphibolurus

 

اژدهای برن

نام: اژدهای برن Burn's dragon
نام علمی: Amphibolurus burnsi
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: شمال ایالت نیو ساوت ولز و جنوب ایالت کوئینزلند در شرق کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۱۳/۵ سانتی‌متر، دُم دو برابر این اندازه

نگاره: Bruce King

 

دُم‌تازیانه‌ای مرکزی

نام: دُم‌تازیانه‌ای مرکزی Centralian lashtail
نام علمی: Amphibolurus centralis
پایندگی: گونه‌ی بررسی نشده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: سرزمین شمالی کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۸ تا ۱۳ سانتی‌متر، دُم دو برابر این اندازه

نگاره: Ryan Francis

 

جکی دراگون

نام: جکی دراگون Jacky dragon
نام علمی: Amphibolurus muricatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های سخت‌برگ خشک و درخت‌زارهای جنوب شرقی کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: وزن ۳۰ گرم، بدن به درازای ۲۳ سانتی‌متر، دُم دو سوم درازای بدن

نگاره: Wes Read

 

دُم‌تازیانه‌ای خلنگزار مالی

نام: دُم‌تازیانه‌ای خلنگزار مالی Mallee Heath lashtail
نام علمی: Amphibolurus norrisi
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنوب ایالت‌های ویکتوریا، استرالیای جنوبی و استرالیای غربی در جنوب کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۱۱/۵ سانتی‌متر، دُم دو برابر این اندازه

نگاره: Wes Read

 

سرده‌ی اژدهاهای دُم‌حلقه‌ای Chelosania

 

اژدهای آفتاب‌پرست

نام: اژدهای آفتاب‌پرست Chameleon dragon
نام علمی: Chelosania brunnea
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: شمال غربی ایالت کوئینزلند، شمال سرزمین شمالی و شمال شرقی ایالت استرالیای غربی در شمال کشور استرالیا در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۱۲ سانتی‌متر، دُم به درازای ۱۸ سانتی‌متر

نگاره: Jordan Mulder

 

سرده‌ی Chlamydosaurus

 

مارمولک پرده‌دار

نام: مارمولک پرده‌دار Frilled lizard
نام علمی: Chlamydosaurus kingii
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: درخت‌زارهای گرم‌دشت‌ها، درخت‌زارهای منطقه‌های نیمه‌نمناک تا نیمه‌خشک و جنگل‌های سخت‌برگ خشک شمال کشور استرالیا و جنوب جزیره‌ی گینه‌ی نو در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: وزن ۸۷۰ گرم برای نرها و ۴۰۰ گرم برای ماده‌ها، پوزه تا پایه‌ی دُم به درازای ۲۹ سانتی‌متر برای نرها و ۲۳/۵ سانتی‌متر برای ماده‌ها، دُم دو برابر این اندازه (سرتاسر بدن مارمولک پرده‌دار ۸۵ تا ۹۵ سانتی‌متر است.)

نگاره: Jesse Campbell
(آشنایی بیشتر با مارمولک پرده‌دار)

 

سرده‌ی Cryptagama

 

اژدهای شنی

نام: اژدهای شنی Gravel dragon
نام علمی: Cryptagama aurita
پایندگی: گونه‌ی دارای کمبود داده (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های خشک شمال شرقی ایالت استرالیای غربی و شمال غربی سرزمین شمالی در شمال کشور استرالیا  در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: بدن به درازای ۷/۴ سانتی‌متر

نگاره: Stephen Mahony

 

سرده‌ی Gowidon

 

دُم‌تازیانه‌ای پوزه‌دراز

نام: دُم‌تازیانه‌ای پوزه‌دراز Long-snouted lashtail
نام علمی: Gowidon longirostris
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های خشک و بیابان‌های کشور استرالیا و جزیره‌ی گینه‌ی نو در قاره‌ی اقیانوسیه
اندازه: -

نگاره: Jules Farquhar

 

گونه‌های خانواده‌ی مارمولکان اژدها (بخش نخست) - (بخش دوم) - (بخش سوم) - (بخش چهارم) - (بخش پنجم) - (بخش ششم) - (بخش هفتم) - (بخش هشتم) - (بخش نهم)

 

بن‌مایگان: wikipedia - animaldiversity
گردآوری: فرتورچین

۵
از ۵
۱۲ مشارکت کننده