جانوران مهره‌دار - پرندگان: گونه‌های خانواده‌ی کرکس‌های جهان نو

جانوران مهره‌دار - پرندگان: گونه‌های خانواده‌ی کرکس‌های جهان نو

خانواده‌ی کرکس‌های جهان نو یا کرکس‌های آمریکایی Cathartidae، خانواده‌ای از راسته‌ی بازسانان و از رده‌ی پرندگان هستند. از برجسته‌ترین گونه‌های این خانواده می‌توان کرکس‌ها و رُخ‌کرکس‌ها را نام برد. گونه‌های خانواده‌ی کرکس‌های جهان نو تنها در قاره‌ی آمریکا یافت می‌شوند. کرکس‌های جهان نو با کرکس‌های جهان دیرین ناهمسانند و به‌وارون آن‌ها حس بویایی نیرومندی دارند. کرکس‌های جهان نو لاشه‌ی جانوران را با بویایی نیرومند خود می‌یابند، ولی کرکس‌های جهان دیرین که حس بویایی پُرتوانی ندارند، لاشه‌ی جانوران را با بینایی نیرومند خود پیدا می‌کنند. کرکس‌های جهان دیرین زیرخانواده‌ای از خانواده‌ی بازان هستند و در قاره‌های اروپا، آسیا و آفریقا یافت می‌شوند. کرکس‌ها بال‌هایی بزرگ و پهن، نوکی خمیده و قلاب‌مانند و چشمانی درشت دارند. نوک خمیده و پاهای پنجه‌دار کرکس‌ها در سنجش با دیگر پرندگان شکاری کم‌توان هستند. نوک این پرنده تنها توان پاره کردن گوشت پوسیده‌ی لاشه‌ی جانوران را دارد. کرکس‌ها پرندگانی لاشه‌خوار و بسیار سودمندند. آنان با خوردن لاشه‌ی جانوران، زمین را از بیماری و گندیدگی پاک‌سازی می‌کنند. آنان همچنین اسید معده‌ی بسیار نیرومندی دارند که می‌تواند میکروب‌های لاشه را از میان بردارد.
سر این پرندگان تاس است و پَر ندارد. چرایی بی‌پَر بودن سر کرکس‌ها این است که هم دمای بدن‌شان را پایین نگاه می‌دارد و هم در زمان لاشه‌خواری آلوده نمی‌شود. همچنین با تابش نور خورشید به سر بی‌پَر کرکس‌ها، میکروب‌های سر این پرنده نابود می‌شوند. گونه‌های این خانواده بر روی پاهای خود مدفوع می‌کنند. اسید اوریک مدفوع این پرنده، باکتری‌هایی را که از لاشه‌ی جانوران به پاهای‌شان راه می‌یابند را از میان برمی‌دارد. همچنین با بخار شدن آب مدفوع، پاها و رگ‌های خونی آن‌ها خنک می‌شوند. کرکس‌های جهان نو سوتَک ندارند، از همین روی توانایی تولید آواهای بسیار کمی را دارند. آنان بیشتر آرام و خاموش هستند و تنها گاهی آواهای کوتاهی مانند خِرخِر و خِش‌خِش تولید می‌کنند. (سوتَک یا خشک‌نای زیرین، نام اندام آوازی پرندگان است.) کرکس سرزرد کوچک با وزن ۹۰۰ تا ۱۵۰۰ گرم و درازای ۵۳ تا ۶۶ سانتی‌متر و رُخ‌کرکس کالیفرنیا با وزن ۷ تا ۱۴ کیلوگرم و درازای ۱۰۹ تا ۱۴۰ سانتی‌متر، کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین گونه‌های خانواده‌ی کرکس‌های جهان نو به‌شمار می‌روند. از این خانواده تنها ۷ گونه به‌جای مانده که در این نوشته با آن‌ها آشنا می‌شویم.

 

سرده‌ی پاکیزه‌گرها Cathartes

 

کرکس بوقلمونی

نام: کرکس بوقلمونی Turkey vulture
نام علمی: Cathartes aura
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های باز و نیمه‌باز همچون جنگل‌های نیمه‌گرمسیری، درختچه‌زارها، چراگاه‌ها و بیابان‌های قاره‌ی آمریکا (به‌جز شمال کشور کانادا)
اندازه: وزن ۰/۸ تا ۲/۴ کیلوگرم، بدن به درازای ۶۲ تا ۸۱ سانتی‌متر، بازه‌ی میان دو سر بال‌ها ۱۶۰ تا ۱۸۳ سانتی‌متر (آشنایی بیشتر با کرکس بوقلمونی)

 

کرکس سرزرد کوچک

نام: کرکس سرزرد کوچک Lesser yellow-headed vulture
نام علمی: Cathartes burrovianus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: چمن‌زارهای دشت تندابی یا نمناک موسمی گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری، باتلاق‌ها، جنگل‌های مانگرو و جنگل‌های پیشین ویران شده‌ی جنوب کشور مکزیک، بخش‌هایی از آمریکای مرکزی و شمال و شرق آمریکای جنوبی
اندازه: وزن ۹۵۰ تا ۱۵۵۰ گرم، بدن به درازای ۵۳ تا ۶۶ سانتی‌متر، بازه‌ی میان دو سر بال‌ها ۱۵۰ تا ۱۶۵ سانتی‌متر (آشنایی بیشتر با کرکس سرزرد کوچک)

 

کرکس سرزرد بزرگ

نام: کرکس سرزرد بزرگ Greater yellow-headed vulture
نام علمی: Cathartes melambrotus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های دشت نمناک نیمه‌گرمسیری یا گرمسیری جنوب شرقی کشور کلمبیا، جنوب و شرق ونزوئلا، گویان، گویان فرانسه، سورینام، شمال و غرب برزیل، شمال بولیوی، شرق پرو و ​​شرق اکوادور در شمال آمریکای جنوبی
اندازه: وزن ۱.۶۵ کیلوگرم، بدن به درازای ۶۴ تا ۷۵ سانتی‌متر، بازه‌ی میان دو سر بال‌ها ۱۶۶ تا ۱۷۸ سانتی‌متر (آشنایی بیشتر با کرکس سرزرد بزرگ)

 

سرده‌ی دال‌های کلاغی Coragyps

 

کرکس سیاه

نام: کرکس سیاه Black vulture
نام علمی: Coragyps atratus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های باز، جنگل‌های دشت نمناک، درختچه‌زارها، چمن‌زارها، تالاب‌ها، چراگاه‌ها و جنگل‌های ویران شده‌ی جنوب کشور آمریکا، سراسر کشور مکزیک، بخش‌هایی از آمریکای مرکزی و جزیره‌های دریای کارائیب و سراسر آمریکای جنوبی (به‌جز جنوب کشورهای آرژانتین و شیلی)
اندازه: وزن ۱/۶ تا ۳ کیلوگرم، بدن به درازای ۵۶ تا ۷۴ سانتی‌متر، بازه‌ی میان دو سر بال‌ها ۱۳۳ تا ۱۶۷ سانتی‌متر (آشنایی بیشتر با کرکس سیاه)

 

سرده‌ی برهنه‌کرکس‌ها Gymnogyps

 

رُخ‌کرکس کالیفرنیا

نام: رُخ‌کرکس کالیفرنیا California condor
نام علمی: Gymnogyps californianus
پایندگی: گونه‌ی رو به نابودی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: درختچه‌زارهای سنگی، جنگل‌های درختان مخروطی و گرم‌دشت‌های بلوط ایالت کالیفرنیا در جنوب غربی کشور آمریکا در آمریکای شمالی
اندازه: وزن ۷ تا ۱۴/۱ کیلوگرم، بدن به درازای ۱۰۹ تا ۱۴۰ سانتی‌متر، بازه‌ی میان دو سر بال‌ها ۲/۵ تا ۳ متر (آشنایی بیشتر با رُخ‌کرکس کالیفرنیا)

 

سرده‌ی گوشتی‌منقارها Sarcoramphus

 

شاه‌کرکس

نام: شاه‌کرکس King vulture
نام علمی: Sarcoramphus papa
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های دشت گرمسیری و گرم‌دشت‌ها و چمن‌زارهای نزدیک این جنگل‌ها در جنوب کشور مکزیک، بخش‌هایی از آمریکای مرکزی و شمال و شرق آمریکای جنوبی
اندازه: وزن ۲/۷ تا ۴/۵ کیلوگرم، بدن به درازای ۶۷ تا ۸۱ سانتی‌متر، بازه‌ی میان دو سر بال‌ها ۱/۲ تا ۲ متر (آشنایی بیشتر با شاه‌کرکس)

 

سرده‌ی مرده‌خوارها Vultur

 

رُخ‌کرکس آند

نام: رُخ‌کرکس آند Andean condor
نام علمی: Vultur gryphus
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: منطقه‌های کوهستانی و چمن‌زارهای باز رشته‌کوه‌های سانتا مارتا و آند در کشورهای ونزوئلا، کلمبیا، اکوادور، پرو، شیلی، بولیوی و غرب آرژانتین در غرب آمریکای جنوبی
اندازه: وزن ۷/۷ تا ۱۵ کیلوگرم، بدن به درازای ۱۰۰ تا ۱۳۰ سانتی‌متر، بازه‌ی میان دو سر بال‌ها ۲/۸ تا ۳/۳ متر (آشنایی بیشتر با رُخ‌کرکس آند)

 

بن‌مایگان: wikipedia - animaldiversity
گردآوری: فرتورچین

۵
از ۵
۳ مشارکت کننده