​​وب‌سایت شخصی فرتورچین

Forturchin Personal Website

لوگو فرتورچین

اکولو‍ژی گیاه‌خواری

اکولو‍ژی گیاه‌خواری

اکولوژی تغذیه:
اصطلاح اکولوژی تغذیه از سال ۱۳۸۶ توسط گروهی از متخصصین تغذیه در دانشگاه گیسن آلمان مطرح شد. اکولوژی تغذیه به عنوان یک تفکر علمی است که از همه جوانب به علم تغذیه توجه دارد و به عنوان یک شاخه علمی بین رشته‌ای تلاش در جهت پایدار‌ کردن سیستم تغذیه دارد. از این‌رو اکولوژی تغذیه یک عرصه‌ی جدید را در علوم تغذیه رقم می‌زند که در آن به مباحث تولید، فرآوری، بازرگانی و مصرف مواد غذایی در حوزه منطقه‌ای و جهانی می‌پردازد. اکولوژی تغذیه ارتباط بین غذای موجود در سبد غذایی مردم و محیطی که آنها زندگی می‌کنند پرداخته و تأثیر متقابل محیط و غذا بر یکدیگر را شرح می‌دهد. اصطلاح اکولوژی غذا و تغذیه با سابقه بیشتری در عرصه علوم حضور داشته و به مباحث مربوط به الگوی غذایی مردمان بومی و جمعیت‌های محلی پرداخته است.
در حال حاضر، علوم تغذیه به دلیل جنبه‌های بهداشتی و سلامت مواد غذایی و قسمی هم به دلیل کیفیت مواد غذایی مورد توجه عمومی است. توصیه‌های مقدماتی بر ملاحظات فیویولوژیکی و شناخت سموم متکی هستند. به همین دلیل  سیستم تغذیه‌ای در دیدگاه اکولوژی پیچیده‌تر از دید‌گاه قدیمی‌تر تغذیه به رابطه انسان، غذا و محیط است و به محتوای مواد مغذی و آلودگی با عوامل بیماری‌زا ‌و آلاینده‌ها عمیق‌تر می‌نگرد. برای اجتناب و دوری‌کردن از آسیب و خسارات به وجود آمده به وسیله سیستم تغذیه و دسترسی به ایمنی و مصونیت تغذیه برای جمعیت جهان،‌ ضرورت دارد که اشتراک منافع انسان و محیط زندگی او در همه روابط انسان و طبیعت لحاظ شود. با این دیدگاه و با در نظر گرفتن دیدگاه متکی بر فلسفه تداوم حیات، ضرورت توجه بیشتر به سلامت محیط به عنوان مهم‌ترین زمینه‌ساز سلامت انسان و غذا که همه ابعاد توسعه را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد بیش از پیش احساس می‌شود. این دیدگاه بحران‌های جاری در سیستم تغذیه را در قالب علم جدیدی به نام اکولوژی تغذیه به دانشمندان عرضه نموده است. 
اکولوژی و گیاه‌خواری:
استفاده از زمین، آب، انرژی همراه با تلاش انسان برای تولید گوشت، راه صحیحی برای بهره‌وری از منابع زمین نیست. محصولات حیوانی یک فاجعه زیست‌محیطی است. پروتئینی که امروزه به مصرف دام‌ها می‌رسد بیش‌تر از پروتئینی است که ‌آنها تولید می‌کنند. یعنی برای تهیه یک‌کیلو گوشت، بین ۶ تا ۱۲ کیلو پروتئین گیاهی نیاز است. ‌در حالی که تنها اگر منابع جهان به جای تولید خوراک دام، برای کشت غلات مصرفی غذای مردم استفاده می‌شد، بهره‌وری بالاتری نصیب جهانیان می‌شد. مثلاً اگر جو دو سر تولید شده از یک هکتار زمین به جای حیوان به انسان خورانده می‌شد، پروتئین تولید آن ۸ برابر و کالری آن ۲۵ برابر بود. پروتئین و کالری و نیاسین (ویتامین ب ۳) یک هکتار زمین بروکلی، ۱۰ برابر میزانی است که از گوشت حیوانی که در همان زمین تغذیه شده به دست می‌آید. آری برای تهیه یک‌کیلو گوشت علاوه بر آب به ۱۲ کیلو غلات، ۳۵ کیلو خاک زراعی و انرژی برابر با یک گالن بنزین نیاز است و اگر همه این هزینه‌ها بدون یارانه به هزینه محصول افزوده شود، قیمت ارزان‌ترین ‌همبرگر در آمریکا به ۳۵ دلار می‌رسد! تهیه گوشت نسبت به گندم و سیب‌زمینی، صد برابر بیشتر آب مصرف می‌کند. برای تأمین مواد غذایی مورد نیاز یک نفر انسان که همه‌چیز‌خوار است یعنی نان و گوشت و برنج و... در سبد و سفره غذایی خود دارد، به دو هکتار زمین نیاز است. در حالی که برای تأمین ۲۰ نفر گیاه خوار (وگان) به نیم هکتار زمین نیاز است. پس اساساً ‌زندگی فردی که هم گوشت و هم سبزیجات می‌خورد، ۴۰ برابر بیشتر از یک وگان زمین نیاز دارد. ما تنها با غلات، لوبیای سویا و چیزهای دیگری که روزانه در ایالات متحده آمریکا به حیوانات می‌دهیم، می‌توانیم به همه انسان‌های روی زمین دو قطعه نان تقویت‌شده بدهیم.
با وجود گرمایش جهانی، کمبود آب در بسیاری از بخش‌های مختلف جهان آغاز شده است و از خانواده‌ها خواسته می‌شود تا حد امکان در مصرف این منبع ارزشمند صرفه‌جویی نمایند. بر اساس گفته مؤسسه بین‌المللی آب استکهلم، ۷۰ درصد از کل آب‌ها برای تهیه غذا استفاده می شود، در حالی که صنایع ۲۰ درصد و خانواده‌ها ۱۰ درصد آن را مصرف می‌نمایند. حال در نظر بگیرید: برای تهیه‌ یک‌کیلو کاهو به ۵۰ گالن، برای تهیه ‌یک‌کیلو گندم به ۵۵ گالن، برای تهیه ‌یک‌کیلو سیب به ۱۰۰ گالن، برای تهیه‌ یک‌کیلو مرغ به ۱۷۰ گالن و برای تهیه ‌یک‌ کیلو گوشت به ۱۱۰۰۰ گالن آب نیاز است. دانشمندان بر‌آورد کردند که ما تنها با نخوردن یک‌کیلو گوشت یا چهار همبرگر  برای ۱۲ ماه می‌توانیم نسبت به عدم حمام‌کردن در همین زمان، آب بیشتری صرفه‌جویی نماییم.  و بر اساس آمار ارائه شده از طرف سازمان FAO این اعداد به شکل زیر بیان شده است. برای تهیه یک پوند کاهو به ۲۳ گالن، برای تهیه یک پوند گندم به ۲۵ گالن، برای تهیه یک پوند سیب به ۴۹ گالن، برای تهیه یک پوند مرغ به ۸۱۵ گالن، برای تهیه یک پوند گوشت خوک به ۱۶۳۰ گالن، و برای تهیه یک پوند گوشت به ۵۲۱۴ گالن آب نیاز است. دانشمندان بر آورد کردند که ما تنها با نخوردن یک پوند گوشت یا چهار همبرگر  برای ۶ ماه می‌توانیم نسبت به عدم حمام کردن در همین زمان، آب بیشتری صرفه‌جویی نماییم.
این‌چنین آمارهایی بسیار زیاد می‌باشند. اگر منابع جهان به جای تولید خوراک دام، برای کشت غلات مصرفی غذای مردم استفاده می‌شد، بهره‌وری بالاتری نصیب ما می‌شد. اتخاذ یک رژیم گیاه‌خواری باعث می‌شود که با این سیاره ملایم‌تر رفتار کنیم. از طرفی وقتی بدانیم که با اسراف نکردن و قناعت به آنچه مورد نیاز ماست، از کشتن یک موجود زنده جلوگیری کرده‌ایم، با احساس بهتری خواهیم زیست.
تألیف: دکتر موسی صالحی؛  دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شیراز - دانشکده بهداشت و تغذیه، گروه تغذیه
بن‌مایه: وگن کایند (http://vegankind.ir)

۵
از ۵
۲ مشارکت کننده