​​وب‌سایت شخصی فرتورچین

Forturchin Personal Website

لوگو فرتورچین

انواع کاشی سنتی

انواع کاشی سنتی

کاشی زرین‌فام
کاشی زرین‌فام، کاشی یا ظروف ظریف به رنگ طلایی یا سبز است. کاشی‌کاران برای ساختن این نوع کاشی به گِل سفال‌گری، ماده‌ی گدازنده و سنگ چخماق می‌افزایند تا محصول‌شان محکم و نیازمند به درجه‌ی پخت کمتر باشد. سپس روی ظرف را با لعاب سفید قلع می‌پوشانند و پس از حرارت‌دادن، روی آن را با کلراید فلزات، نقاشی می‌کنند و تا حد ذوب‌شدن در کوره قرار می‌دهند. آنها سپس با ایجاد دود در کوره شرایط احیاء را فراهم می‌کنند تا نقوش به رنگ قهوه‌ای و سپس طلایی یا سبز شود. این کاشی نفیس در چهار گروه کاشی زرین‌فام ناودانی، کاشی نیم‌ستونیِ زرین‌فام، کاشی قالبیِ برجسته و کاشی‌های ستاره‌ای و هشت‌ضلعی طبقه‌بندی می‌شود.

انواع کاشی سنتی

کاشی مُعرق
کاشی مُعرق به قطعه‌های بزرگ و کوچک بریده شده‌ی کاشی گفته می‌شود که بر اساس طرح، با نقوش مختلف و رنگ‌های متفاوت تراشیده شده و کنار یکدیگر قرار می‌گیرند که نهایتاً به شکل قطعه‌ای بزرگ‌تر درمی‌آید. کاشی مُعرق از دیرباز در اروپا به موزائیک شهرت داشته ولی نسبت به موزائیک از زیبایی و استحکام بسیار بالاتری برخوردار است. سفید، آبی، فیروزه‌ای، پرتقالی، لاجوردی و تغاری غالب رنگ‌های مورد استفاده در کاشی مُعرق هستند.

انواع کاشی سنتی

کاشی هفت رنگ
کاشی هفت‌رنگ، نوعی کاشی رنگارنگ و تزیینی است که از تلفیق خشت‌های ظریف و لعاب‌داری که هر یک، قسمتی از طرح کلی را در خود دارند، ایجاد می‍‌شود. این کاشی‌ها دارای هفت‌رنگ متداول لاجوردی، فیروزه‌ای، قرمز، زرد، حنائی، سفید و سیاه هستند. کاشی هفت‌رنگ برجسته، کتیبه‌دار با نقش زیرلعابی، نمونه‌هایی از این کاشی به‌شمار می‌رود.

انواع کاشی سنتی

کاشی مُعقلی
کاشی مَعقِلی، عبارت است از ساخت و تهیۀ کاشی‌هایی با ابعاد بسیار کوچک که از کنار هم قرار گرفتن این کاشی‌های کوچک، کار معقلی صورت می‌گیرد. تلفیق کاشی با آجر در نماسازی، از انبساط و انقباض کاشی‌ها (در اثر سرما و گرمای محیط) جلوگیری می‌کند. با این عمل، پریدن و خُردشدن لعاب کاشی به حداقل می‌رسد. از نقوشی که در کاشی‌کاری معقلی مورد استفاده قرار می‌گیرند می‌توان به انواع خطوط مستقیم در محورهای عمودی و افقی و گاه خطوط مورب با زاویه ۴۵ درجه و شطرنجی اشاره کرد. همچنین برای خط کوفی بنائی نیز از این کاشی‌ها استفاده می‌شود.

انواع کاشی سنتی

کاشی مشبک
این نوع کاشی‌ها برای ایجاد طرح‌هایی پیچیده، کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و در گذشته از آن بیشتر برای تزئین محراب استفاده می‌شده است. همچنین کاشی مشبک به‌عنوان پنجره در دیوارهای مُشرف ساخته می‌شده که هم نور لازم را به داخل اتاق‌ها می‌رسانده و هم از اِشراف خانه به بیرون جلوگیری می‌کند. شیوۀ ساخت این کاشی، چنین است که ابتدا سفال‌های لعاب ‌داده ‌شده را برمبنای طرح اصلی می‌بُرند و سپس در کنار هم قرار می‌دهند تا طرح اصلی ساخته شود. مقبرۀ جعفر اصفهانی، بقعۀ شیخ صفی‌الدین اردبیلی و پنجرۀ مشبک‌کاری مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان از زیباترین کاشی‌های مشبک‌کاری شده است.

انواع کاشی سنتی

کاشی زیررنگی
كاشی زیررنگی که از كاشی گلی و كاشی جسمی ساخته می‌شود، بیشتر در بنا و محراب‌ها به‌عنوان تزئین بكار می‌رود. تفاوت كاشی زیررنگی با هفت‌رنگی در قدمت و وجود حتمی لعاب شیشه بر روی آنها برای جلوگیری از اِمحای نقوش است و اغلب آنها كتیبه و آیات قرآن به‌صورت گود یا برجسته دارند.

انواع کاشی سنتی

کاشی نره
این كاشی که در گذشته ازكاشی ‌گِلی ساخته می‌شد، اكنون برگرفته از كاشی جسمی است. این كاشی بیشتر به پوشش گنبدها و سطوحی كه به‌صورت كار بنایی یا مَعقلی و گلچینی است، اختصاص دارد. رنگ كاشی نره بیشتر فیروزه‌ای، زرد، مشكی، لاجوردی، سفید و تغاری است و دارای تزئینات گلچینی با كلمات الله، محمد، علی و به‌صورت مَعقلی است.

انواع کاشی سنتی

کاشی جسمی
خمیر آن مخلوطی از نرمه سنگ، نرمه شیشه و گل سرشور است و به دلیل هم جنس بودن مواد تشکیل دهنده خشت و لعاب، احتیاج به خوم پز شدن ندارد و كاشی و لعاب یكبار بیشتر بكوره نمیرود لذا لعاب را بهتر به خود جذب می‌کنند؛ همچنین هنگامی که از کوره خارج می‌شود به علت جمع کردن ذرات شیشه و نرمه سنگ چخماق، داخل کوره خلل و فرج ریزی نمایان می‌شود که به آن لانه زنبوری می‌گویند و باعث می‌شود که کاشی در مقابل یخبندان بهتر مقاومت کند. به دلیل این که لعاب به خمیر گل کاشی جسمی بهتر می‌چسبد از مقاومت بیشتری برخوردار است. ضمن آن که در مقابل ابزارهای کاشی تراشی نرم تر است و بهتر می‌توان از آن برای کارهای ریز مانند تخمه گذاری استفاده کرد.

انواع کاشی سنتی

جوک (چفت)
نوعی کاشی‌ است که به عنوان‌ قاب‌ برای‌ سطوح کاشی به کار می‌رود.این‌ کاشی‌ به‌ اشکال‌ مختلف و از جمله یک نوع آن برای کادر نبش دیوارها که‌ دوطرف آن لعاب داده شده، ساخته می‌شود که به آن جوک‌ دونبش‌ می‌گویند. نوع‌ دیگر‌ برای ما بین دوسطح متفاوت کاشی ساخته می‌شود مانند‌ کاشی‌ دوال. سطح لعابدار کاشی جوک معمولا با طرح جوی رنگ‌آمیزی می‌شود که به آن جوک دونبش، جوک جنقی و جوک چفت‌ هم‌ می‌گویند.جوک‌ جنقی‌ بیشتر برای زاویه‌ها، رسم‌بندی سقف‌ها به کار می‌رود.کاشی جوک با طرح‌ها و رنگ‌های گوناگون ساخته می‌شود ولی‌ شکل قالب و اندازه آنها تفاوت چندانی باهم ندارد.در این میان فقط جوک‌پیچ از نظر‌ نما‌ متفاوت تر‌ از سایر انواع جوک است.

انواع کاشی سنتی

دوال
از این کاشی برای به وجود آوردن اختلاف سطح‌ بین دو نوع کار استفاه می‌شود. پس از قالب‌گیری خشت کاشی دوال، ابتدا دو طرف آن را صاف و پرداخت می‌کنند و سپس به‌ دو سطحی که‌ روی کار قرار می‌گیرد، لعاب می‌دهند و به کوره می‌برند.طول دوال‌ ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر و عرض آن بین ۳ تا ۵ سانتیمتر و ضخامت آن اغلب بین‌ ۱ تا ۲ و در‌ مواردی ۳ تا ۴ سانتیمتر است. رنگ کاشی دوال بیشتر مشکی، زرد و یا فیروزه‌ای است و در مواردی نادر به رنگ‌های دیگر نیز پخته‌ می‌شود.

انواع کاشی سنتی

حمیل
به قطعه‌ای کاشی که به شکل میله ای (با عرض‌های متفاوت) از کاشی‌ بریده می‌شود، حمیل گفته می‌شود.کاشی حمیل مانند یک نوار رنگی‌ دور هر سطح کاشی را احاطه می‌کند. هم‌چنین برای جدا کردن دو زمینه‌ی‌ متفاوت مورد استفاده قرار می‌گیرد. این قطعه کاشی اغلب‌ هنگام‌ چیدن‌ کاشی معرق در کنار قطعات دیگر کاشی چیده می‌شود و پشت آن دوغاب‌ گچ یا ملات سیمان ریخته می‌شود. از حمیل در آجرهای نما و نسوز نیز استفاده می‌شود.

انواع کاشی سنتی

کاشی مُهری
بیسکویت خام کاشی را مُهر میزنند و سپس آن را می‌پزند.

انواع کاشی سنتی

کاشی زغره
کاشی پیچیده یا مارپیچ را زغره می‌گویند.

انواع کاشی سنتی

انواع آجر لعابدار
آجرهای لعابی یکی از انواع آجر است که سطح آن را با لعاب کاشی می‌پوشانند. بیشترین کاربرد این آجر در زیباسازی نما و دیزاین قسمت‌هایی از داخلی ساختمان می‌باشد. آجرهای لعاب‌دار علاوه بر آن که زیبایی خاصی به نمای ساختمان می‌بخشد، مقاومت نما را همچنین در برابر هوازدگی و فرسایش بالا برده و مانع آسیب رساندن به نما می‌شود. آجر لعابی در اندازه‌های مختلف و شکل‌های گوناگون جهت مصارف زیادی ساخته می‌شود. موارد استفاده آجر لعاب‌دار در نماسازی، کاشی‌کاری، کف‌سازی و کنار باغچه و قرنیز دیوارها می‌باشد. در مساجد و حسینیه‌ها از آنها استفاده زیادی می‌شود از جمله: کتیبه‌های اطراف ساخت محراب، گنبد و سردرها و بسیاری موارد دیگر. رنگ‌های آجر لعاب‌دار عبارت است از: فیروزه‌ای، لاجوردی، سبز مسجدی، زرد، قهوه‌ای و کرم که ترکیب این‌ها خود گستره وسیعی از تنوع رنگ را بوجود می‌آورد.
بن‌مایه: کاشی سنتی قدس رضوی (http://qudsrazavi-tile.ir)

۵
از ۵
۱۱ مشارکت کننده