​​وب‌سایت شخصی فرتورچین

Forturchin Personal Website

لوگو فرتورچین

راهنمای خرید صنایع دستی خاتم‌کاری

راهنمای خرید صنایع دستی خاتم‌کاری

لذت خرید خاتم‌کاری در صورتی که اطلاعات جامعی در مورد آن داشته باشید، به مراتب بیشتر خواهد بود. خاتم، جزو هنرهای پرکار و دقیقی است که از ترکیب چند ضلعی‌هایی منظم و شامل تعداد اضلاع مختلف، با استفاده از مواد اولیه متنوع نظیر انواع چوب، مانند چوب‌های آبنوس، گردو، فوفل، عناب و…، و انواع استخوان‌های حیوانات همچون استخوان شتر و اسب و عاج فیل، و دیگر ابزاری نظیر لاک، نخ پرک، صدف، مفتول‌‌های فلزی و سریشم، در رنگ و طرح‌‌های مختلف، ساخته می‌‌شوند. طبق تعریف دایره‌‌المعارف فارسی، “هنر آراستن سطح اشیاء،به صورتی شبیه موزاییک، با استفاده از مثلث‌های کوچک ساخته شده از چوب، فلز و استخوان را خاتم‌کاری می‌گویند. قطعه‌‌های رنگی، و شکل‌‌های هندسی، موجب پدید آمدن طرح‌‌های بسیار متنوع و چشم‌‌نواز در خاتم‌سازی شده است؛ برخی از این طرح‌‌ها با نام‌‌های ابری سفید، طاقی، تمام تاجی مشکی، شش تخم‌ه‌ای، پروار، نیم شمسه، پروار و سه گل، شمسه جو مشکی، مورد مداخل و… شناخته می‌‌شوند.
هنگام خرید خاتم‌کاری، چگونه خاتم‌کاری مرغوب را تشخیص دهیم؟
خاتم‌کاری یکی از صنایع دستی بسیار پر‌زحمت، دقیق و ظریف، به شمار می‌رود؛ این هنر پر‌طرفدار، زیرمجموعه هنر و یا صنایع دستی چوبی قرار می‌گیرد. گستردگی و تنوع محصولات خاتم‌کاری سبب شده است تا بتوان خرید صنایع دستی خاتم‌کاری را با توجه اهداف مورد نظر، بسط و گسترش داد؛ به عنوان مثال، خرید خاتم‌کاری را می‌توان در راستای اهدافی نظیر هدیه سازمانی، سوغات، یادبود و… انجام داد. چه بسا بهتر است جهت برآورده شدن انتظارات ما از خرید خاتم‌کاری، محصولات مرغوب و با کیفیت خاتم را خریداری کرده و مورد استفاده قرار دهیم. متاسفانه امروزه، افراد سودجو، به دلیل پر‌طرفدار بودن کالاهای خاتم‌کاری شده و همچنین ارزش مادی و معنوی کالاهای تولید شده به واسطه این هنر بی‌بدیل،محصولات تقلبی زیادی را، با نام خاتم اصل، وارد بازار کرده اند؛ این موضوع خرید خاتم‌کاری را برای افرادی که با ویژگی‌های خاتم اصل آشنایی ندارد را به کاری سخت و گیج‌کننده تبدیل کرده است. یکی از اولین و مهم‌ترین نکاتی که هنگام خرید خاتم‌کاری باید مورد توجه قرار گیرد، بررسی مرغوبیت این محصولات است. بنابراین، در این بخش از مقاله ما سعی داریم شما را با نکاتی در باب تشخیص خاتم‌کاری مرغوب آشنا کنیم. این نکات به شرح زیر هستند:
درستی شکل‌ها:
اگر قصد خرید خاتم‌کاری، آن هم یک خاتم‌کاری اصل و مرغوب را دارید، توجه به شکل‌های ترسیم شده بر روی محصولات خاتم‌کاری را فراموش نکنید؛ چراکه این شکل‌ها، یکی از اولین و البته بزرگ‌ترین نشانه‌های اصل و مرغوب بودن کالا‌های خاتم‌کاری می‌باشد.
قرینه بودن خاتم‌کاری از نظر ابعاد و نقوش:
یکی از اصلی‌ترین ویژگی‌های خاتم‌کاری مرغوب، برخورداری از یک ساختمان قرینه، از نظر نجاری و مهندسی می‌باشد،چراکه در صورتی که شئ زیر‌ساخت خاتم‌کاری، یا همان جسمی که خاتم روی آن پیاده شده است، از نظر ابعاد و… قرینه نباشد، نه تنها موجب افت کیفیت محصول می‌شود، بلکه از بین رفتن زیبایی هنر خاتم را نیز، در جسم مربوطه به دنبال خواهد داشت. همچنین، هنگام خرید خاتم‌کاری، باید توجه داشته باشید که گل‌های به کار رفته در خاتم مورد نظر، در همه‌ی قسمت‌ها، بالاخص گوشه‌‌ها و پهلوهای کار، می‌‌بایست کاملا قرینه و به صورت مساوی باشند.
رنگ‌آمیزی صحیح و اصولی:
یکی از نکاتی که هنگام خرید خاتم‌کاری باید به آن توجه کنید، رنگ‌آمیزی محصول است. رنگ تمام چوب‌‌های به‌کار رفته در ساخت گل‌های خاتم، می‌‌بایست کاملا یک‌دست و همگون با یکدیگر باشد، و هیچ رنگ متناقضی در آن به‌کار نرفته باشد؛همچنین وجود رنگ‌های کم‌رنگ‌‌تر یا پر‌رنگ‌‌تر از سایر رنگ‌ها، در یک شئ خاتم‌کاری شده، نشان از مرغوب نبودن آن کالا می‌باشد.
وجود نقوش و همچنین مثلث‌های ریز:
از دیگر ویژگی‌های مهم یک خاتم‌کاری مرغوب، وجود نقوش و مثلث‌های‌ریز، در خاتم‌کاری می‌باشد.هرچه این مثلث‌ها ریزتر و ظریف‌تر باشند، محصول از کیفیت ومرغوبیت بالاتری برخوردار خواهد بود.
رعایت نظم در نقوش خاتم‌کاری:
رعایت نظم نیز، یکی دیگر از ویژگی‌های یک خاتم مرغوب و اصل، به شمار می‌رود؛ بنابراین برخورداری از نقوشی که از نظام واحد هندسی پیروی می‌کنند، از نشانه‌های یک خاتم‌کاری خوب محسوب می‌شود؛ به طور کلی، یکی از نکات بسیار مهم در تولید یک خاتم‌کاری مرغوب و ماندگار، حفظ روابط هندسی در چیدمان، و به طور کلی، تبعیت از یک نظم هندسی دقیق در کل اجزای تشکیل‌دهنده خاتم می‌‌باشد. با این تفاسیر، هرچه اشکال و خطوط به کار رفته در ساختمان یک خاتم، متقارن‌‌تر و موزون‌‌تر باشند، ارزش مادی و هنری کالای خاتم‌کاری شده بیشتر بوده، و طبیعتا آن شئ، یک خاتم‌کاری مرغوب به شمار می‌رود.
عدم وجود فاصله و فضای خالی بین مثلث‌ها:
وجود فضای خالی در بین مثلث‌های تشکیل دهنده خاتم، موجب لطمه زدن به زیبایی خاتم و همچنین کاهش مرغوبیت آن می‌شود.
وجود آستر در سطح زیرین برش‌های خاتم:
در خاتم‌کاری‌های مرغوب، جهت استحکام و زیبایی هرچه بیشتر خاتم، برش‌های خاتم را به وسیله‌ی چوب‌های بسیار نازک و سریشم گرم، اصطلاحا آستر می‌کنند. البته وجود آستر در خاتم‌کاری، قابل رویت نبوده و مرور زمان آن را مشخص می‌کند.
برخورداری از سطح صاف و یکنواخت:
پیش از خرید خاتم‌کاری، حتما سرتاسر سطح خاتم‌کاری مورد نظر را با دست لمس کنید، وجود هرگونه برجستگی یا فرورفتگی در سطح خاتم، نشان دهنده‌ی وجود ایراد در سطح زیر‌‌ساخت می‌باشد.
استفاده نکردن از پلاستیک:
هنگام خرید خاتم‌کاری، باید توجه داشته باشید که گل‌های به کار رفته در خاتم، به وسیله پلاستیک، ساخته نشده باشند.
بتونه‌کاری تمیز:
زمان خرید خاتم‌کاری، علاوه بر طرح و نقوش، یا به‌طور کلی جلوه‌ی بصری خاتم‌کاری، ظرافت کار نیز می‌بایست مورد توجه قرار گیرد، بتونه‌کاری‌ها، باید با نهایت دقت و ظرافت صورت گرفته باشد، به طوری که هیچ گونه آثاری از آن در سطح خاتم دیده نشده و یا قابل لمس نباشد، همچنین بتونه‌کاری نباید منجر به تغییر شکل مثلث‌ها شود.
برخورداری از لاک‌کاری کامل:
یکی از مراحلی که در انتهایی‌ترین قسمت ساخت خاتم صورت می‌گیرد، لاک‌کاری نام دارد. در این مرحله، تمام سطح خاتم‌کاری، می‌‌بایست به وسیله لاک پوشانده شود؛ به طوری که حتی وجود یک قسمت بسیار کوچک بدون لاک، موجب نفوذ رطوبت و گرد و غبار به درون خاتم شده، که نهایتا آسیب‌‌هایی نظیر پوسیدگی را برای این محصولات به دنبال خواهد داشت.
جنس زیر‌ساخت خاتم‌کاری:
معمولا از چوب به عنوان زیر ساخت خاتم‌کاری استفاده می‌شود، ولی گاهی از فلزاتی نظیر مس و برنج نیز جهت زیر ساخت استفاده می‌شود؛ استفاده از این فلزات، سبب افزایش مرغوبیت کالاهای خاتم‌کاری می‌شود.
از دیگر خصوصیات خاتم مرغوب می‌‌توان به موارد زیر اشاره کرد: (هنگام خرید صنایع دستی خاتم‌کاری به این نکات توجه داشته باشید)
- استفاده از چوب‌های سالم، محکم، خوب و خوش ابزار، جهت زیرساخت
- استفاده از چسب مرغوب، جهت چسباندن قطعات خاتم به یکدیگر
- عدم وجود هرگونه ناهمواری، برجستگی و یا خطوط و در زهای قابل لمس، در سطح خاتم
- وجود طرح‌های هرچه پیچیده‌تر و غیر تکراری
- وجود تنوع در مواد مصرفی و مشهود بودن میزان دشواری کار
- عدم وجود هرگونه تغییر در طرح و رنگ
- استفاده از چوب‌های کم‌یاب و مرغوب نظیر آبنوس و فوفل جهت ساخت مثلث‌ها
- استفاده گل‌هایی که از چند‌ضلعی‌هایی با بیش از شش ضلع، جهت ساخت آن‌ها استفاده شده است، در نقوش خاتم
- در مورد چسباندن قطعات تشکیل دهنده خاتم، می‌بایست نهایت دقت و توجه هنرمند به کار گرفته شده باشد، به طوری که با سوهان‌کاری جسم مربوطه، به خاتم‌کاری آسیبی وارد نشود.
نکاتی که باید هنگام خرید خاتم‌کاری مورد توجه قرار گیرند:
همانطور که پیشتر نیز به آن اشاره کردیم، ارزش مادی و معنوی کالاهای خاتم سبب شده تا عده‌ای افراد سودجو، با وارد کردن کالاهای بی کیفیت و یا حتی قاچاق، مانع از رسیدن جنس اصل و با کیفیت به دست هنردوستان و خریداران خاتم‌کاری شده‌اند. بنابراین، هنگام خرید خاتم‌کاری، باید تمام دقت و توجه خود را به کار گیرید، تا جنس‌های غیرقانونی و قاچاق را به عنوان جنس اصل، به شما نفروشند. همچنین گاهی فروشندگان سودجو، خاتم‌کاری‌هایی که با استفاده از مصالح غیرمتعارف ساخته شده‌اند را با نام جنس اصل ایرانی، اصطلاحا به مشتری قالب کنند. متاسفانه امروزه فروش محصول بی‌کیفیت و کپی شده نیز به عنوان محصول مرغوب اصل شایع شده است. بنابراین هنگام خرید خاتم‌کاری، می‌‌بایست نهایت دقت و توجه خود را به کار گرفته، یا اینکه از افراد با تجربه در این زمینه کمک بگیرید.
قیمت خاتم‌کاری:
قیمت محصولات خاتم‌کاری شده، یکی دیگر از فاکتورهایی است که در امر خرید خاتم‌کاری، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. همان‌طور که پیشتر نیز به آن اشاره کردیم، خاتم‌کاری، از جمله هنرهای بسیار پر زحمت و زمان‌بر، به شمار می‌رود؛ همین امر سبب شده تا این محصولات از ارزش مادی و معنوی بالایی برخوردار باشند. همچون بسیاری از محصولات دیگر، عوامل متعددی در قیمت تمام شده محصولات خاتم‌کاری تاثیرگذار هستند، از جمله عوامل موثر در قیمت خاتم‌کاری، می‌توان به قدمت محصول، مدل، ریز و درشتی نقوش، اندازه و ابعاد، جنس زیرساخت، تعداد موارد مشابه محصول مورد نظر در بازار، مواد مورد استفاده در ساخت آن و… اشاره نمود. یکی از نکات قابل توجه در باب قیمت خاتم‌کاری این است که در صورتی که خاتم، بر روی صفحات قوس‌‌دار ایجاد شده باشد، نسبت به سایر انواع خاتم، از قیمت بالاتری برخوردار خواهد بود. همچنین کوچک بودن اشیای خاتم‌کاری شده، نمی‌‌تواند دلیلی برای پایین بودن قیمت آن‌ها باشد، چراکه هرچه شئ مربوطه کوچک‌تر باشد، نیازمند ظرافت و دقت بیشتری خواهد بود.
بسته‌بندی محصولات خاتم‌کاری:
اگر قصد خرید ظروف خاتم‌کاری را به قصد هدیه دادن به دوستان و آشنایان و یا استفاده بعنوان هدیه تبلیغاتی یا هدیه سازمانی دارید، باید توجه ویژه‌ای به بسته‌بندی محصول داشته باشید. زیرا اولین چیزی که مخاطب شما می‌بیند، بسته‌بندی هدیه است و بسته‌بندی، تاثیر زیادی در رسمیت بخشیدن و با ارزش‌تر جلوه دادن محصول دارد.
بن‌مایه: صنایع دستی اریسا (https://erisa.ir)

۵
از ۵
۳ مشارکت کننده