​​وب‌سایت شخصی فرتورچین

Forturchin Personal Website

لوگو فرتورچین

مشخصه‌های مرغوبیت یک خاتم خوب

مشخصه‌های مرغوبیت یک خاتم خوب

مرغوبیت یک خاتم خوب به ریزنقشی و منظم بودن طرح بستگی دارد که همه‌ی این‌ها در مهارت استادکار در تهیه‌ی مواد اولیه و نحوه‌ی کاربرد آن و حوصله و دقت بسیار زیاد خلاصه می‌شود. مهم‌ترین مراکز خاتم‌سازی درایران شیراز، اصفهان و تهران هستند که البته اکثر خاتم‌سازان در تهران، اصفهانی یا شیرازی هستند.
تذکر مهم آن که کلیه‌ی محصولات خاتم‌کاری شده بایستی دور از حرارت، رطوبت و نور مستقیم خورشید نگهداری و از تمیز کردن آن‌ها با پارچه‌ی مرطوب و از به کار بردن هرگونه جلاسنج بر روی سطوح خاتم اجتناب نمائید.
ویژگی‌های خاتم مرغوب
۱- تعیین درجه‌ی کیفیت و مرغوبیت محصولات خاتم، بستگی به مقدار فلز برنج به کار رفته در آن و رنگ طلایی ناشی از آن می‌باشد.
۲- چون مبنای نقوش خاتم اشکال هندسی است و زیبایی این اشکال به رعایت نظم در آن‌هاست، بنابراین مهمترین اصل برای خاتم خوب، داشتن نظم هندسی است. به عبارت دیگر، حفظ روابط هندسی در چیدن قطعات و وجود این نظم در اجزا تشکیل دهنده‌ی یک واحد که در نهایت تابع یک نظم دقیق هندسی از پیش تعیین شده باشد، لازمه یک اثر ماندگار و بدیع است. بر همین اساس، هر چه خطوط و اشکال در خاتم موزون‌تر و مقارن‌تر باشند، ارزش هنری آن اثر بیشتر است.
۳- استفاده از آستر در پشت برش‌های خاتم و چسب مرغوب از دیگر ویژگی‌های بسیار مهم خاتم مرغوب به شمار می‌رود. آستر کردن خاتم ضمن زیباتر جلوه دادن آن، کمک زیادی به استحکام آن نیز می‌کند. البته به راحتی نمی‌توان تشخیص داد که یک اثر خاتم آستر دارد یا نه ولی گذشت زمان به خوبی این را نشان می‌دهد.
۴- استفاده از گل‌های ساخته شده با چند ضلعی‌هایی که تعداد اضلاع‌شان کمتر یا بیشتر از شش است، به کار بردن طرح‌های پیچیده و غیر تکراری، میزان دشواری ساخت و تنوع مواد مصرفی هر یک معیاری است که می‌توان در تشخیص یک خاتم خوب مفید باشد.
۵- کوچک بودن مثلث‌های خاتم و استفاده نکردن یا کمتر استفاده کردن از رنگ شیمیایی ضمن افزایش زیبایی، ارزش هنری و کیفیت خاتم را نیز بالاتر می‌برد.
۶- استفاده از چوب‌های کمیابی چون آبنوس و فوفل برای ساخت مثلث و نیز استفاده از استخوان و مفتول‌های فلزی به مقدار زیاد در مساحت کم، از جمله امتیازاتی است که یک خاتم خوب می‌تواند داشته باشد.
۷- صاف و هموار بودن سطح خاتم و دقت در برش مثلث‌ها و چیدن آن‌ها در کنار یکدیگر به گونه‌ای که محل برش‌ها و اتصالات معلوم نباشد، همچنین قرینه و موزون بودن نقوش، نشان‌دهنده‌ی دقت عمل در طراحی و اجراست که خود معیاری برای تشخیص یک خاتم خوب محسوب می‌شود.
۸- استفاده از گره‌های کامل و کشیده به گونه‌ای که کلیه‌ی لغت‌ها به صورت کامل آورده شوند و نقصی در آن‌ها به چشم نخورد، بر ارزش خاتم می‌افزاید.
۹- سطح زیر لاک یا جلای خاتم باید کاملا صاف و بدون ناهمواری باشد. هرگونه جسم خارجی یا ناهمواری در لاک خاتم موجب آسیب‌پذیری آن می‌گردد.
۱۰- تا آن‌جا که ممکن است باید از چوب‌های خوب، سالم، محکم و خوش ابزاری برای زیر ساخت استفاده کرد. همچنین، سطح زیرساخت باید کاملا صاف و بدون گره باشد تا در محل اتصال قطعات به یکدیگر فاصله و درزی به وجود نیاید.
۱۱- به کارگیری مواد چسباننده‌ی مناسب و سازگار با مواد و قطعات به‌کار رفته در خاتم، دقت در چسباندن قطعات به یکدیگر در آخر بر روی زیرساخت، به‌گونه‌ای که با ساییدن سوهان آسیبی به آن نرسد، دوام و پایداری شی خاتم را افزایش می‌دهد.
گردآورنده: خانم اسکندری
بن‌مایه: اصیل هنر (http://asilhonar.com)

۵
از ۵
۱ مشارکت کننده