​​وب‌سایت شخصی فرتورچین

Forturchin Personal Website

لوگو فرتورچین

آشنایی با استاد سفالگری مقصود پاشایی

آشنایی با استاد سفالگری مقصود پاشایی

مقصود پاشایی (زادهٔ ۱۱ مهر ۱۳۱۳ در اردبیل) سفالگر معاصر ایرانی است که تأثیر به سزایی در احیای هنر سفال و سرامیک و دیگر هنرهای سنتی داشته است. برخی از آثار او توسط روسای جمهور وقت (اکبر هاشمی رفسنجانی و سید محمد خاتمی) به عنوان هدیه به رهبران، سفرا و وزرای کشورهای خارجی اهدا شده است. آثار او در بسیاری از شهرهای جهان مانند: پاریس، لندن، لاهور و… به نمایش گذاشته شده است. همچنین در بیشتر موزه‌های داخلی کشور آثار متعددی از ایشان به عنوان اثر ملی به صورت دائمی نگهداری می‌شود. به وی اولین نشان درجه یک هنری در رشته سفال و سرامیک در سال ۱۳۷۶ اهدا شد.
زندگی
پدرش ابوالفضل پاشایی استاد بنام کاشی و سفال شهر بود که در محله داش چلار کارگاه داشت. وی علاوه بر ساخت کاشی، انواع ظروف سفالین مورد نیاز مردم را نیز بنا به سفارش می‌ساخت و روانه بازار می‌کرد. مقصود پاشایی فرزند ارشد خانواده بود. ۶ ساله بود که پدرش اجازه داد که وارد کارگاه شود و پس از آن همه روزه بعد از تعطیلی مدرسه در کارگاه پدر مشغول آموزش و کار شد. وی ۲۵ سال در کارگاه پدرش هنر آموخت و کار کرد و تمامی فنون کوزه‌گری را آموخت.
پس از آمدن به تهران در سال ۱۳۴۳ خورشیدی به استخدام اداره هنرهای زیبا واقع در میدان بهارستان درآمد. رئیس وقت این اداره مهندس مهدی زواره‌ای بود که وی را طی حکمی بدون گذران دوره سربازی به استخدام رسمی این اداره درآورد. در همان سال‌های نخست به درخواست ایشان در انستیتو تکنولوژی صنایع سیلیکات به مدت ۶ سال تدریس عملی کرد و شاگردان بیشماری را هنر آموخت.
پس از انقلاب اسلامی و تشکیل وزارت فرهنگ و ارشاد، با دیگر هنرمندان رسمی اداره هنرهای زیبای سابق به سازمان میراث فرهنگی منتقل شد. از سال ۱۳۶۴ مسئولیت کارگاه سفال و سرامیک سازمان را که بزرگ‌ترین و حساس‌ترین آنها نیز بود بر عهده گرفت و تا پایان دوران فعالیت رسمی در این سازمان در این سمت باقی ماند.
علاوه بر مسئولیت در این کارگاه و سازمان، وی به مدت ۳۶ سال در دانشگاه‌های بی‌شماری مشغول به تدریس بود. از جمله این دانشگاه‌ها می‌توان از: دانشگاه الزهرا، دانشگاه هنر، دانشکده میراث فرهنگی، مرکز هنرهای سنتی موزه نیاوران، دانشگاه سوره و دانشگاه هنر تبریز نام برد.
وی در سال ۱۳۷۶ با حکم رسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی موفق به دریافت اولین نشان درجه یک هنری (معادل مقطع دکتری) در رشته سفال و سرامیک شد.
نمایشگاه‌های متعدد داخلی و خارجی به صورت انفرادی و گروهی از آثار وی برپا شده است که همواره مورد استقبال هنردوستان و هنرمندان و شخصیت‌های هنری، فرهنگی و سیاسی قرارگرفته است که برای وی جوایز و تقدیرنامه‌های بیشماری به ارمغان آورده‌است.
آثار ساخته شده توسط استاد پاشایی در طی سال‌های فعالیت در سازمان میراث فرهنگی، همگی جز اموال رسمی کشور تلقی شده است و در موزه‌های مهم ایران به عنوان میراث ملی نگهداری می‌شود.
سبک
سبک هنری ایشان سفالگری با چرخ سنتی و کتیبه‌های نقش برجسته است. پایبندی پاشایی به شکل کلاسیک این هنر و ظرافت خاص خود مکتبی خاص ایجاد کرده است که وی را در رشته خود به عنوان مرجع و پایه‌گذار می‌شناسند. استفاده از المان‌های بصری در ساخته‌های ایشان به وفور دیده می‌شود. آثار او از ادبیات فارسی، قرآن، شاهنامه، ظروف سفالین کشف شده در حفاری‌های باستانی و همچنین تخیل او تأثیر گرفته است.
عطاالله مهاجرانی وزیر وقت فرهنگ و ارشاد، طی حکمی از ایشان به عنوان احیا کننده هنر سفال و سرامیک تقدیر به عمل آورد.
برخی آثار، فعالیت‌ها و افتخارات
- ۱۳۵۰ ساخت گروهی مشبک‌های برج آزادی ( میدان آزادی )
- ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۷ کتیبه سردر آمفی تئاتر دانشکده الهیات معارف اسلامی به نگارش محمد احصایی و اجرای نقش برجسته آن بر روی سفال به مساحت ۴۵۰ متر مربع.
- ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۶ کتیبه سردر موزه ایران باستان، نگارش محمد احصایی و اجرای نقش برجسته نگارش بر روی سفال به در ابعاد ۹ متر در ۸۰ سانتی‌متر.
- ۱۳۶۵ کتیبه لوگوی سازمان میراث فرهنگی نوشته محمد احصایی و اجرای آن به صورت نقش برجسته سفالین. (نصب شده بر دیوار ضلع شمالی ارگ سازمان میراث فرهنگی خیابان آزادی تهران)
- ۱۳۶۶ اجرای کتیبه بزرگ سفارت ایران در ابوظبی به نگارش محمد احصایی و اجرای نقش برجسته به مساحت ۲۳۰ متر مربع.
- ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۳ ساخت مولاژ از نمونه‌های باستانی موزه ملی ایران به سفارش نهاد ریاست جمهوری.
- ۱۳۷۲ لوح تقدیر ویژه به مناسبت شرکت در نمایشگاه بین‌المللی کنگره الغدیر در کشور انگلستان.
- ۱۳۷۳ دریافت تقدیرنامه به عنوان عضو هیات داوران نخستین نمایشگاه آثار زنان هنرمند کشور.
- ۱۳۷۳ دریافت دیپلم افتخار برای حضور در نمایشگاه پاکستان.
- ۱۳۷۶ کسب اولین نشان درجه یک هنری ایران (دکتری هنری) از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد در رشته سفال و سرامیک.
- ۱۳۷۶ دریافت لوح تقدیر از طرف مهندس کازرونی ریاست وقت سازمان میراث فرهنگی.
- ۱۳۷۸ دریافت لوح تقدیر از طرف رئیس جمهور وقت، اکبر هاشمی رفسنجانی.
- ۱۳۷۹ دریافت لوح تقدیر ویژه از عطاالله مهاجرانی وزیر وقت فرهنگ و ارشاد به جهت تلاش در احیای هنر سفالگری و - میراث فرهنگی کشور.
- ۱۳۷۹ دریافت لوح تقدیر و جایزه به عنوان پیشکسوت هنر سفال و سرامیک در روز جهانی صنایع دستی از دانشگاه هنر.
- ۱۳۷۹ عضو دائمی شورای ارزش‌یابی هنرمندان در وزارت فرهنگ و ارشاد تاکنون.
- ۱۳۸۰ دریافت لوح تقدیر از طرف سید محمد بهشتی شیرازی ریاست وقت سازمان میراث فرهنگی به پاس تلاش بی‌وقفه در عرصه هنر.
- ۱۳۸۰ دریافت لوح تقدیر و نشان خادم قرآن کریم از طرف نمایشگاه قرآن و دریافت جایزه ویژه از ریاست جمهور وقت، سید محمد خاتمی.
- ۱۳۸۱ دریافت لوح تقدیر و جایزه به عنوان پیشکسوت هنر سفال و سرامیک در روز جهانی صنایع دستی از دانشگاه هنر.
- ۱۳۸۱ دریافت لوح تقدیر و جایزه به عنوان پیشکسوت هنر سفال و سرامیک به مناسبت روز جهانی صنایع دستی از فرهنگسرای ارسباران.
- ۱۳۹۲ دریافت نشان همای هنر از معاون وقت رئیس جمهور محمد علی نجفی به پاس تلاش و خلق آثار ماندگار.
نمایشگاه و موزه‌ها
از آثار وی طی سال‌های فعالیت در سازمان میراث فرهنگی نمایشگاه‌های بی‌شماری در عرصه داخلی و بین‌المللی به صورت تنها و گروهی برپا شده است. که از مهم‌ترین آنها می‌توان به نمایشگاه لندن در سال ۱۳۷۲، نمایشگاه پاریس در سال ۱۳۷۰، نمایشگاه لاهور در سال ۱۳۷۳ و... نام برد.
تمامی آثار ایشان در زمان فعالیت در سازمان میراث فرهنگی، ثبت ملی شده و در موزه‌های مهم کشور نگهداری می‌شود.
- موزه آزادی ( برج میدان آزادی ) ۲۰ اثر
- موزه هنرهای ملی ۱۲ اثر
- موزه آب سعد آباد
- موزه تزئیتی اصفهان
- موزه ایران باستان
کتاب، مجلات و فیلم
از استاد پاشایی طی سال‌های فعالیت مصاحبه‌های بی‌شماری موجود است که از شبکه‌های مختلف سیما پخش شده است یا در مجلات هنری به چاپ رسیده است. کتاب‌های مختلفی نیز از زندگی ایشان و دیگر هنرمندان در قالب دائرةالمعارف موجود است که توسط پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی، موزه ملی و دیگر ارگان‌ها تهیه و تنظیم شده است. اخیراً از استاد پاشایی فیلم مستندی تحت عنوان «پیر خاک» به مدت ۴۹ دقیقه توسط گروه تولید شبکه سبلان استان اردبیل ساخته شده است که هم از این شبکه، هم از شبکه چهار سیما به دفعات پخش شد. یکی از مصاحبه‌های ایشان تحت عنوان «جلوه‌های سفال بر تارک خاک» به همت عباس شریفی نارانی در ماهنامه ماه هنر به چاپ رسیده است.
بن‌مایه: اوری‌بادی‌ویکی (https://fa.everybodywiki.com)

۵
از ۵
۲ مشارکت کننده