​​وب‌سایت شخصی فرتورچین

Forturchin Personal Website

لوگو فرتورچین

میناکاری روی شیشه

میناکاری روی شیشه

میناکاری روی شیشه یکی از هنرهای قدیمی بشمار می‌رود که هم در ایران و هم در کشورهای دیگر رواج زیادی داشته. طرح میناکاری روی شیشه بر اساس آداب و رسوم و عقاید هر منطقه‌ای می‌تواند متفاوت باشد. بر این اساس فارغ از هنر میناکاری ما شاهد شاهکارهای زیادی در سراسر دنیا هستیم. عکس میناکاری روی شیشه از هنرمندان کشورهای مختلف نشان از اهیمت این هنر در بین مردمان آن سرزمین می‌دهد. معمولا ارزش‌های هر ملتی به‌صورت هنری نزد مردم بزرگ داشته می‌شود. نقاشی روی شیشه و سفال و دیگر فلزات از صنایع دستی ایرانی Persian Handicrafts مورد پسند هنردوستان است و با توجه به سلیقه مردم و  مواد در دسترس هنرمندان هر منطقه انجام می‌گشته و هر کدام نیاز به فراگیری اطلاعات مشخصی از تجربیات اساتید آن هنر داشته. آموزش میناکاری روی شیشه هم نیاز به کسب تجربه دارد.
اگر شخصی هستید که به رنگین بودن اطراف خود علاقه داشته و از دیدن آن لذت می‌برید، تجربه‌ی میناکاری روی شیشه پیشنهاد ما به شماست. برای میناکاری روی شیشه و ظروف کوچک نیازی به مهارت‌های خیلی پیشرفته و حرفه‌ای نقاشی ندارید. فقط کافی است با طرح ساده و مورد علاقه‌ی خود بر سطح شیشه مورد نظرتان، نمونه‌ای از یک میناکاری روی شیشه را خلق کنید.
میناکاری روی شیشه یکی از شاخه‌های هنر میناکاری می‌باشد. قبل از پرداختن به مقوله‌ی میناکاری روی شیشه لازم است تا بررسی و معرفی هنر میناکاری بپردازیم.
هنر میناکاری
میناکاری که به نام‌های میناگری یا میناسازی نیز خوانده می‌شود، یکی از صنایع دستی بوده که پیشینه‌ای نزدیک به پنج هزار سال دارد. امروزه هنر میناکاری طرفدارن بسیار زیادی را به خود اختصاص داده است و می‌توان به شاخه‌های مختلف آن از جمله هنر میناکاری روی شیشه‌، میناکاری روی طلا و میناکاری روی نقره نیز اشاره کرد. در رابطه با میناکاری روی طلا باید اشاره کرد، طلا تنها فلزی می‌باشد که در زمان ذوب شدن مینا در طی فرایند میناکاری اکسید نمی‌شود و به همین دلیل امکان اجرای طرح‌های میناکاری با جزئیات و زیبایی هرچه تمام‌تر بر روی آن امکان‌پذیر است. امروزه کانون تولید ظروف میناکاری در ایران، شهر اصفهان می‌باشد. میناکاری اصفهان بر روی مس انجام می‌گردد و جزء شناخته شده‌ترین هنرهای ایرانی بشمار می‌رود. همچنین جواهرات میناکاری نیز هنر شهر اهواز بوده و استادان زبده و سرشناسی در تولید آثار مینا مشغول به فعالیت می‌باشند.
هنر میناکاری با سابقه‌ی پنج هزار ساله‌ی خود برای که برای زیبایی و زینت بخشیدن زیور آلات و ظروف در جنس‌های مختلف استفاده می‌شده است. این هنر ترکیبی از آتش و خاک است که با هنر نقاشی آمیخته می‌گردد و نقش‌های زیبایی را می‌آفریند. طبق تحقیقات و اطلاعات ارائه شده توسط برخی کارشنان در زمینه‌ی این هنر، در پی تطبیق دادن میناکاری‌های بیزانس با آثار ایرانی، به نتیجه رسیده‌اند که این هنر آسمانی ابتدا در ایران زمین رواج یافته و سپس به دیگر کشورها در نقاط مختلف منتقل شده است. در این رابطه لازم به ذکر است که در اروپا نیز آثاری باستانی به‌دست آمده که پیشینه‌ای بسیار قدیمی و طولانی دارند. به عنوان مثال می‌توان به شش انگشتر طلا اشاره کرد که مربوط به سیزده سده پیش از میلاد بوده و در قبرس یافت شدند. این شش انگشتر طلا نمونه‌هایی‌ از میناکاری مرصع هستند. همچنین مجسمه معروف زئوسنیز که در یونان باستان یافت شده است، مربوط به پانصد سال پیش از میلاد می‌باشد. میناکاری روی شیشه با بهترین طرح و بهترین قیمت و کاملا قبل شست وشو توسط هنرمندان ایرانی از طریق فروشگاه‌های صنایع دستی ارائه می‌گردد.

میناکاری روی شیشه

میناکاری چیست؟
اگر بخواهیم نزدیک‌ترین معنای لغوی برای مینا را در نظر بگیریم، به معنی آسمان آبی بیان می‌شود. میناکاری هنری است که می‌توان به وسیله‌ی آن طرح‌های متفاوتی که معمولاً با قلمی سفید انجام می‌شود، بر روی ظروف مسی، نقره‌ای، طلایی و شیشه‌ای نقش زد. رنگ زمینه‌ی طرح‌های میناکاری شده معمولا به رنگ‌های آبی، سبز و در مواردی نیز قرمز می‌باشد. بدین ترتیب هرگاه از دریچه‌ی هنر به درون ظروف میناکاری شده بنگریم، تصویری زیبا از پهنای آسمان آبی را برای ما تداعی می‌کند. شاید به موجب همین تداعی شدن آبی آسمان است که این هنر آسمانی را نیز میناکاری نامیده‌اند. میناکاری روی طلا، شیشه و سفال و دیگر مواد و فلزات انجام می‌گردد. میناکاری سفالی بیشتر در شهر لاله جین (لالجین) همدان انجام می‌شود.
هنر میناکاری در ایران و جهان
یکی از موارد قابل بررسی در زمینه‌ی هنر میناکاری در مورد لعاب شیشه‌ای مینا بر روی فلزات است. در این رابطه گفتنی است در طی کاوش‌های انجام شده در نهاوند، که یک جفت گوشواره طلا یافت شده که سبک طراحی به کار رفته در طلاکاری آن به سده‌های هفتم الی هشتم پیش از میلاد مرتبط می‌شود.
همچنین یکی دیگر از نمونه‌های قدیمی هنر میناکاری بازوبندی از طلا بوده که مزین شده به میناکاری می‌باشد و طرح‌های نقش زده شده بر روی آن که مربوط به دوران هخامنشیان می‌باشد. در حال حاضر این اثر هنری و باستانی در موزه‌ی ویکتوریا و آلبرت در لندن نگهداری می‌شود.

میناکاری روی شیشه


دوران اوج هنر میناکاری در ایران
دوران اوج هنر میناکاری در ایران مربوط به دوره‌ی سلجوقیان می‌باشد. در این دوران تهیه‌ی ظروف برنجی و میناکاری رواج داشته است و این آثار به کشورهای همسایه نیز فرستاده می‌شده‌ است. به عنوان یکی از نمونه‌های ارزشمند هنر میناکاری در این دوران می‌توان به «سینی آلب ارسلان» اشاره کرد نمونه‌ای که میناکاری بر روی نقره می‌باشد. محافظت از این اثر باستانی هم اکنون بر عهده‌ی موزه صنایع ظریفه بوستون می‌باشد. این اثر هنر دست استادی به نام «حسن الکاشانی» می‌باشد و نام وی با خط کوفی بر روی آن حک شده‌ است. شیشه‌های میناکاری از دوره‌های مختلف نشادن دهنده ارزش این هنر نزد آن مردمان داشته.
هنر میناکاری روی شیشه
اگر شخصی هستید که به رنگین بودن اطراف خود علاقه داشته و از دیدن آن لذت می‌برید، تجربه‌ی میناکاری روی شیشه پیشنهاد ما به شماست. برای میناکاری روی شیشه و ظروف کوچک نیازی به مهارت‌های خیلی پیشرفته و حرفه‌ای نقاشی ندارید. فقط کافی است با طرح ساده و مورد علاقه‌ی خود بر سطح شیشه مورد نظرتان، نمونه‌ای از یک میناکاری روی شیشه را خلق کنید. میناکاری روی شیشه آموزش متفاوتی با سایر میناکاری‌ها دارد.

میناکاری روی شیشه

تاریخچه‌ی میناکاری روی شیشه
بعد از دوران حکومت قاجار این هنر میناکاری برای مدتی به دست فراموشی سپرده شد. اما حضور هنرمندانی همچون شکرالله صنیع‌زاده این هنر توانست دوباره به روزهای پرشکوه خود باز گردد. همچنین افزون بر مواردی که در قبل به آن‌ها اشاره شد میناکاری روی شیشه نیز رواج بسیار پیدا کرد. اکنون بسیاری از هنرمندان باتجربه و خوش‌ذوق در زمینه‌ی میناکاری روی شیشه فعالیت می‌نماید.
میناکاری روی شیشه شاخه‌ای از هنر میناکاری می‌باشد. هم‌اکنون بانوان بسیاری پا به عرصه میناکاری نهاده‌اند. با فعالیت آنان در حوزه‌ی میناکاری روی شیشه بسیاری از ظروف و نقوش میناکاری روی شیشه‌ی موجود در بازار به وسیله‌ی دستان هنرمند زنان ایرانی شکل گرفته است.
میناکاری روی شیشه چیست؟
هنر میناگری یا میناکاری روی شیشه، تزئین ظروف و اشیا مختلف شیشه‌ای با هنر رنگ‌ها و نقاشیاست. میناکاری روی شیشه هنری است که قرن‌ها در میان ملل مختلف محبوبیت داشته و می‌توان آثار متعدد و متنوعی از این هنر را در موزه‌های مختلف ایران و جهان مشاهده کرد. علاوه بر ظروف شیشه‌ای که با این هنر زینت یافته‌اند، می‌توان به نقاشی‌های حرفه‌ای و همچنین کنده‌کاری‌های پیچیده و ظریفی که به واسطه‌ی هنر میناکاری روی شیشه خلق شده‌اند، در طول تاریخ، از گذشته‌های دور تا به امروز توسط هنرمندان چیره‌دست در این رشته اشاره کرد.
انواع میناکاری روی شیشه
میناکاری روی شیشه می‌تواند گاهی طرح‌ها حتی خطوط ساده رنگی بر روی شیشه باشند. همچنین گاهی این هنر بر بدنه‌ی ظروف شیشه‌ای نقش ببندد تا آن‌ها را به ظروفی بسیار زیبا و چشمگیر تبدیل کنند. به عنوان مثال آراستن بطری‌های شیشه‌ای، لیوان‌، ظروف شیشه‌ای و همچنین آینه‌هایی در ابعاد کوچک و بزرگ با هنر میناکاری تبدیل به اثری هنری گشته که به همراه نقاشی‌های ظریف و زیبای آن، می‌تواند نتیجه‌ای لذت‌بخش و چشم‌نواز را به جا بگذارد.

میناکاری روی شیشه

میناکاری روی شیشه در طول تاریخ
میناکاری روی شیشه، هنر رنگ کردن و طرح زدن روی شیشه است. هنری زیبا و چشم‌نواز که در گذشته با کنار هم قرار دادن تکه شیشه‌های رنگین آغاز شد. این هنر در ابتدا برای تزئین مکان‌های عمومی مانند معبد و کلیسا به کار می‌رفت و امروزه به شیوه‌ای کاملا حرفه‌ای و هنرمندانه در طراحی و تزیین دکوراسیون و ظروف مختلف شیشه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد.
بنا بر شواهد و آثار به‌جا مانده از هنر میناکاری روی شیشه در طول تاریخ، این هنر در اروپا هم‌زمان با ساخت کلیساها که عمدتا دارای پنجره‌هایی با شکوه بودند، آغاز شد. بسیاری از اطلاعات به دست آمده از هنر میناکاری روی شیشه در اروپا، شامل ساخت شیشه‌های رنگی از قرون وسطی می‌باشد که هنر دست یک راهب آلمانی قرن دوازدهم به نام تئوفیلوس است.
هنر میناکاری روی شیشه، احتمالا الهام گرفته از شیشه‌بندی در قاب گچی (مربوط به خاور نزدیک) می‌باشد که در اروپا برای به تصویر کشیدن تمثال قدیسان و صحنه‌های دینی استفاده می‌شده است.
به طور کلی هنر میناکاری روی شیشه در ایران در دوران قاجار بین مردم محبوبیت یافت و هنرمندان زیادی به این هنر پرداختند.
مواد مورد استفاده در فرایند انجام میناکاری روی شیشه
مینا که در هنر میناکاری مورد استفاده قرار می‌گیرد، پودری شیشه‌‌ای بوده که در رنگ‌های مختلف موجود می‌باشد. این پودر گاهی با روغن ترکیب شده و به روش پخت در میناکاری روی ظروف مختلف به کار می‌رود. امروزه با پیشرفت علم و هنر، رنگ‌های شیمیایی جای مواد معدنی را که برای رنگی کردن شیشه در میناکاری استفاده می‌شوند را گرفته است. بدین ترتیب این امکان برای هنرمندان بوجود آمده تا علاوه بر میناکاری روی شیشه بتوانند بر روی چوب، سرامیک و طلق و پلکسی گلاس به طراحی بپردازند.
میناکاری روی شیشه را از نظر مضمون و محتوا می‌توان به دو بخش تقسیم کرد: طرح‌های مذهبی که خود دربردارنده‌ی خطوط، خطوط نقاشی و شمایل نگاری می‌باشد.
جایگاه میناکاری روی شیشه در اسلام
بنا بر یافته‌های تاریخی، به نظر می‌رسد از قرن دوازدهم به بعد صنعت شیشه‌گری در ایران رو به افول رفت. در مقابل در سوریه و مصر، تحول و دگرگونی چشم‌گیری در این صنعت روی داد. در ابتدای این دوران فعالیت مورد توجه شیشه‌گران، ساختن سطح شیشه با دست بود در حالی كه در دوره‌ی اسلامی، توجه این هنرمندان بیشتر معطوف به تزئینات نقاشی گشت. شیشه‌هایی كه سطح آن‌ها با لوستر نقاشی می‌شد، به تدریج جای خود را به تزئینات زراندود داد و بعد از آن نیز تزئینات میناکاری روی شیشه رواج پیدا کردند. رنگ‌دانه‌های میناكاری روی شیشه به وسیله‌ی شیشه‌های رنگی درخشان و همچنین مواد معدنی در روغن ساخته می‌شد. سپس با استفاده از این مخلوط بر روی ظروف شیشه‌ای نقاشی می‌شد. سپس ظروف شیشه‌ای که روی آن‌ها نقاشی شده بود، دوباره درون کوره حرارت می‌دید تا رنگ‌ها به روی ثابت شوند. رنگ‌های مورد استفاده در میناکاری روی شیشه قرمز، آبی، سیاه، سبز، سفید و زرد و همچنین گاهی با رنگ طلایی مخلوط می‌شدند و آثار گران‌بهایی توسط شیشه‌گران خلق می‌شد. در کشورهای اسلامی به وسیله‌ی هنر میناکاری روی شیشه آثار زیبا و چشم‌نوازی همچون ظروف شیشه‌ای اسلیمی خلق شدند. این آثار معمولاً درون قاب یا حاشیه‌ای قرار می‌گرفتند. سپس بر روی آن نیز كتیبه‌ای می‌نوشتند، كه گاهی نام سلطان یا درباریان روی آن حک می‌شد.
علاوه بر ظهور و گسترش هنر میناکاری روی شیشه در ایران، دركشورهای خارج از سرزمین‌های اسلامی مانند کشورهای اروپایی و چین نیز جام‌ها و بطری‌هایی یافت شده‌اند که روی آن‌ها هنر میناکاری روی شیشه به چشم می‌خورد. این اشیاء بسیار گران‌قیمت هستند نیز به‌دست آمده‌اند.
مذهب در میناکاری روی شیشه
علاوه بر موارد ذکر شده میناکاری روی شیشه شامل محتوای‌های تقلیدی از نقاشی‌های خیالی‌سازی (قهوه خانه‌ای) نیز می‌شدند. تاریخ این سبک از میناکاری روی شیشه حدودا به دهه‌ی چهل هجری شمسی باز می‌گردد و تا به امروز نیز ادامه دارد.
همچنین در برخی از نمونه‌های میناکاری روی شیشه، به غیر از رنگ از مواد و مصالح دیگری نیز برای طراحی استفاده می‌شده است. موادی مانند نخ ابریشم، که برای طراحی لباس اولیاء و پوشش بانوان اهل بیت مورد به‌کار رفته است.
نکات حائز اهمیت در مورد ارزش‌گذاری هنر میناکاری روی شیشه
۱. اصیل و سنتی بودن طرح‌ها و نقش‌ها
۲. در صورت متنوع بودن رنگ‌ها، باید رنگ‌ها، طرح و نقش‌های مختلف با یکدیگر هماهنگی داشته باشند تا ارزش کار بالاتر رود.
۳. رنگ‌ها باید ثابت باشند.
۴. پرهیز از افراط در طراحی و رنگ‌آمیزی نقوش مختلف. چرا که در غیر این صورت شلوغی ایجاد شده در طرح و نقش و رنگ‌آمیزی، از کیفیت کار می‌کاهد.
۵. مهارت کار نقاش و ظرافت او در اجرای طرح مورد نظر موجب بالا رفتن کیفیت می‌شود.
بن‌مایه: بازار مینا (https://bazaremina.ir)

۵
از ۵
۵ مشارکت کننده