​​وب‌سایت شخصی فرتورچین

Forturchin Personal Website

لوگو فرتورچین

راهنمای خرید آثار قلم‌زنی

راهنمای خرید آثار قلم‌زنی

در این نوشته قصد داریم شما را با مفهوم کلی هنر قلم‌زنی آشنا نماییم. همچنین به شما آموزش خواهیم داد در صورتی که قصد خرید محصولی صنایع دستی دارید که بر روی آن با شیوه‌ی قلم‌زنی طرح‌ها و نگاره‌هایی حک شده و نقش بسته است، به کدام ویژگی‌ها باید توجه کنید. کدام موارد و شاخصه‌ها قیمت یک اثر قلم‌زنی شده را تعیین می‌نماید. امیدواریم این نوشته راهنمای خوب و مختصری برای شما علاقه‌مندان و خریداران محصولات هنری و صنایع دستی باشد.
در ابتدا به معرفی هنر قلم‌زنی خواهیم پرداخت و سپس مهمترین موارد تعیین کیفیت و ارزش‌گذاری این آثار را معرفی می‌نماییم.

راهنمای خرید آثار قلم‌زنی

قلم‌زنی چیست؟
به همه آثاری که نقوش به وسیله قلم و چکش و از طریق کوبیدن برجسته کردن و کندن روی سطح فلزات مختلف مانند نقره مس و برنج ایجاد می‌شود قلم‌زنی می‌گویند.
قلم‌زنی دارای انواعی مختلفی است:
- ریزه قلم‌زنی: در این نوع؛ نقوش بسیار سطحی و بدون فرورفتگی خیلی زیاد به کمک قلم و چکش روی فلز ایجاد می‌شوند.
- برجسته‌کاری: برای اجرای این تکنیک یک بار روی فلز و بار دیگر پشت آن قلم می‌خورد تا نقوش حجم داده و برجسته شوند.
- مشبک‌کاری: هنگامی که نقوش به وسیله قلم و چکش روی سطح فلز حک و ایجاد شد؛ به کمک نوعی قلم و یا اره مویی و کمان فضای ما بین آن را خالی و شبکه شبکه می‌کنند.

راهنمای خرید آثار قلم‌زنی

هنگام خرید آثار قلم‌زنی به چه مواردی دقت کنیم؟
اجرای طرح اثر بی‌عیب و نقص باشد:
با توجه به اینکه در قلم‌زنی انواع مختلفی قلم و چکش وجود دارد؛ هنرمند در اجرای طرح با کمتر محدودیتی مواجه می‌باشد و می‌تواند با بیشترین ظرافت طرح اصلی را اجرا کند. پس ناهماهنگی در اجرای طرح نباید آن‌چنان مشهود و واضح باشد که کیفیت بصری را از بین ببرد.
دوده و یا واکس روی اثر دست شما را سیاه نکند:
در قلم‌زنی پس از حک کردن و به اصطلاح نقر کردن طرح روی سطح فلز با دوده و یا واکس مشکی سطح فلز را آغشته تا نقوش قلم خورده به وضوح پدیدار و جلوه خود را نشان دهد اما این دوده و یا واکس نباید در حدی باشد که با کشیدن دست روی سطح فلز دست شما رنگی شود (در حد ورود دوده به میان شیارهای سطوح قلم خورده کفایت می‌کند).
زیرساخت و فلز انتخابی محصول دارای کیفیت مطلوب باشد:
فلزاتی که برای قلم زدن انتخاب می‌شوند باید بدون عیب بوده و هیچ‌گونه خلل و فرجی در آن‌ها دیده نشود همچنین از تعادل و تناسب مطلوبی برخوردار و دارای خلوص کافی باشد یعنی با فشار دست تغییر فرم ندهد.
پرداخت اثر به درستی صورت گرفته باشد:
هنرمند قلم‌زن پس از اتمام کار باید اثر را به وسیله سمباده و صفحات پولیش کاملا تمیز و پرداخت کند تا سطحی یک دست از زمینه فلز قلم خورده حاصل شود. در صورتی که خطوط خش مانند و یا لکه‌هایی را به صورت مشهود روی سطح فلز مشاهده کردید از فروشنده یا هنرمند بخواهید آن را اصلاح و یا اثر دیگری به شما بدهد.
اگر محصول مورد نظر شما مشبک شده است ظرافت کافی در شبکه‌بری لحاظ گردیده باشد:
با توجه به اینکه برش زمینه و جدا کردن فضای مابین نقوش جلوه چند برابری به اثر می‌دهد؛ در صورتی که این عمل به درستی و در نهایت ظرافت انجام نشود در چشم نوازی اثر تاثیر منفی خواهد گذاشت.

راهنمای خرید آثار قلم‌زنی

چه مواردی در ارزش گذاری یک اثر قلم‌زنی موثر است؟
ظرافت طرح‌های ایجاد شده روی سطح فلز در نهایت دقت باشد:
همان طور که در موارد پیشین نیز اشاره شد؛ با اینکه هنرمند قلم‌زن از قلم‌های بسیاری برای کار خود بهره می‌گیرد؛ انتظار می‌رود کمال ظرافت در ایجاد نقوش انتخابی را رعایت کرده و هر چه اجرای طرح و نقش دارای دقت بیشتری باشد؛ ارزش اثر نهایی بالاتر است.
طرح‌های اجرایی جدید و از تکرار پرهیز شده باشد:
اگر در طرح اولیه ابتکاری صورت گرفته باشد که اثر نهایی را از دیگر آثار متمایز کند؛ آن اثر دارای جلوه و ارزش بسیار زیادی است. همچنین هنرمند باید تا جایی که ممکن است از تکرار نقش‌مایه‌های کلیشه‌ای پرهیز کند.
طرح‌ها و نقوش با جزییات بیشتری اجرا شده باشند:
واضح است که هر چه هنرمند زمان بیشتری روی اثر گذاشته و جزییات را دقیق‌تر و مفصل‌تر اجرا نموده باشد باید برای اثر نهایی ارزش و بهای بالاتری قایل شد.
امضاء و نشان هنرمند بر روی محصول:
مانند بسیاری دیگر از دست‌سازه‌های هنری، امضاء هنرمند برروی یک محصول قلم‌زنی شده، از مهمترین معیارهای ارزش‌گذاری آن اثر خواهد بود. امضای هنرمندان شناخته شده و مطرح در عرصه‌ی هنر قلم‌زنی بر روی یک محصول، می‌تواند ارزش آن را در حد قابل توجه ای بالا ببرد.
منابع:
کتاب کارشناسی آثار صنایع دستی از دکتر حسین یاوری
کتاب خودآموز قلم‌زنی از محمد صحرانورد
گردآوری و تدوین : مینو فرهمند
بن‌مایه: صنایع دستی ایران (https://irancrafts.me)

۵
از ۵
۳ مشارکت کننده