​​وب‌سایت شخصی فرتورچین

Forturchin Personal Website

لوگو فرتورچین

عوامل بی‌توجهی انسان‌ها به حقوق حیوانات

عوامل بی‌توجهی انسان‌ها به حقوق حیوانات

۱- تفاوت ماهوی انسان و حیوان
اولین عامل، به لحاظ تاریخی، به ارسطو برمی‌گردد. ارسطو نخستین فیلسوف و نخستین زیست‌شناسی است که یک نظریه درباره‌ی تفاوت میان انسان‌ها و حیوانات و نباتات و جمادات بیان کرد، که بر طبق اون نظریه، میان این چهار قلمرو، خط فاصل بسیار قاطع و مرزی واضح وجود داره. ارسطو معتقد بود که تفاوت ما انسان‌ها با سایر حیوانات، تفاوت ماهویست، نه تفاوت کیفی و درجه‌ای. او می‌گفت ما به لحاظ ماهیت متفاوتیم با حیوانات، و به طریق اولی، همین خط فاصل با نباتات و جمادات نیز وجود دارد.
در واقع ارسطو معتقد بود که دنیای انسان‌ها با دنیای مثلا حیوانات متفاوت است. و مهمترین تفاوت به نظر ارسطو، وجود دو ویژگی در انسان است. یکی ویژگی عقل و تفکر و دوم ویژگی اراده‌ی آزاد. که به نظر ارسطو این دو ویژگی در سایر موجودات، مطلقا وجود نداشت. این تفاوت، سبب می‌شد که به نظر ارسطو، حیوانات دنیای درونی نداشته باشند و فقط دنیای بیرونی داشته باشند و ما انسان‌ها علاوه بر دنیای بیرونی، دنیای درونی هم داشته باشیم؛ این بدان معنا بود که حیوانات رفتار دارند، اما ذهن ندارند.
سخن ارسطو که چه از لحاظ فلسفی و چه به لحاظ زیستی، توسط جالینوس که به یک معنا بنیان‌گذار پزشکی در غرب است، تقویت شد و این دیدگاه متاسفانه در غرب رایج است، به‌طوری که بنیان‌گذار فلسفه مدرن در غرب، یعنی دکارت به جد معتقد است که حیوانات ماشین‌اند و درون و باطن ندارند.
۲- خودشیفتگی نوعی
دومین عامل، خودشیفتگی نوعی می‌باشد. خودشیفتگی نوعی، باعث می‌شود که ما نوع انسان را برتر و متمایز از سایر انواع بدانیم. و این در نظریه‌ی انسان اشرف مخلوقات است نیز وجود دارد. در ادیان ابراهیمی، ولو نه در خود آموزه‌ها دقیقا، ولی در پیروان این ادیان، این نظریه‌ی انسان اشرف مخلوقات است وجود دارد. و این برتر دانستن، حتی اگر نه به لحاظ منطقی، ولی به لحاظ روان‌شناختی ما را به این سمت سوق می‌دهد که حقوقی را برای خود قائل باشیم و برای انواع دیگر خیر! و اگر ما خود را امیر مخلوقات بدانیم و بقیه را اسیر خود، هیچ بعید نیست که نسبت به سایر موجودات، خشونت بورزیم.
من معتقدم نظریه‌ی اشرف مخلوقات بودن انسان، تاثیری عمده‌ای است از فرهنگ‌های ادیان و مذاهب غربی. وگرنه اگر ما فرهنگ ادیان و مذاهب شرقی مثل آیین بودا و آیین دائو و در رتبه‌ی سوم آیین هندو را می‌پذیرفتیم که اصلا معتقد نیستند که انسان اشرف مخلوقات است بلکه معتقدند که انسان هم یکی از اجزای عالم طبیعت است و با سایر اجزای طبیعت، فقط نوعی همکاری می‌تواند داشته باشد نه این‌که خود را امیر و آن‌ها را اسیر خود بداند، دیدگاه ما را نسبت به حقوق حیوانات متفاوت می‌کرد.
۳- بی‌خبر بودن از پیامدهای درد و رنج وارد کردن به حیوانات
عامل سوم، این است که ما از رابطه‌ی علی بین اجزای جهان بی‌خبریم. اجزای جهان ارتباط علی و معلولی بسیار عمیق و پیچیده و در هم تنیده‌ای دارند و این بدان معناست که شما نمی‌توانید به یک جزئی از این جهان آزاری برسانید، الا این‌که اثر این آزار، در سایر اجزای طبیعت نیز ظاهر خواهد شد.
اگر نخواهیم از اصطلاح فلسفی رابطه‌ی علی استفاده کنیم، و از مفهوم علمی امروز استفاده کنیم که سخت در زیست‌شناسی و بیوفیزیک مورد توجه قرار دارد این است که همه‌ی اجزای جهان، یک ارتباط ارگانیک با یکدیگر دارند و ارتباط ارگانیک بدین معناست که اگر به یکی از این اجزا لطمه‌ای وارد شود، بقیه‌ی اجزا از آثار و نتایج این لطمه در امان نیستند. یکی از غفلت‌های ما همین است که این ارتباط را ارگانیک نمی‌بینیم و اون رو مکانیکی درک می‌کنیم، به‌طوری که اگر جزئی دچار لطمه‌ای شود، بقیه اجزا سر جای خود هستند و تاثیری نمی‌پذیرند. به عبارتی ما پیامدهای درد و رنجی که به حیوانات و احیانا به نباتات وارد می‌کنیم بی‌خبریم.
۴- در جامعه‌ای که بیشترین ظلم‌ها به انسان می‌شود ظلم به حیوانات عجیب نیست
عامل چهارم به روان‌شناسی اجتماعی اخلاق برمی‌گردد. وقتی من در جامعه‌ای زندگی می‌کنم که نسبت به انسان‌ها ظلم می‌شود، دیگر خنده‌دار به نظر می‌آید که بگوییم به حیوانات ظلم نکنید و حقوق آن‌ها را پاس بدارید. در جامعه‌ای که گفته می‌شود انسان اشرف مخلوقات است و ما با تمام پوست و گوشت و استخوان خود حس می‌کنیم که به این اشرف، بیشترین ظلم‌ها روا داشته می‌شود، خنده‌دار به نظر می‌آید که بگوییم حقوق سگ‌ها و گربه‌ها رو هم پاس بدارید و نسبت به اون‌ها همدلی و همدردی داشته باشید! به نظر من می‌آید به لحاظ روان‌شناختی اجتماعی و جامعه‌ای که بر اساس ظلم و خشونت مبتنی شده است، تعلیم و تربیت‌های آکادمیک، در مخاطبان موثر نمی‌افتد.
سخنرانی حقوق حیوانات، نشست تخصصی حقوق حیوانات، ۲۰ شهریور ۹۵
بن‌مایه: مجموعه‌ی گیاه‌خواری وگ (http://iranveg.ir)

۵
از ۵
۱ مشارکت کننده