جانوران مهره‌دار - پستانداران: گونه‌های خانواده‌ی تیغ‌پشتان

جانوران مهره‌دار - پستانداران: گونه‌های خانواده‌ی تیغ‌پشتان

خانواده‌ی تیغ‌پشتان Tenrecidae، خانواده‌ای از زیرراسته‌ی تیغ‌پشت‌سانیان، از راسته‌ی حشره‌خوارسانان آفریقایی و از رده‌ی پستانداران هستند. از برجسته‌ترین گونه‌های این خانواده می‌توان تیغ‌پشت نواری دشت و تیغ‌پشت بی‌دم را نام برد. گونه‌های خانواده‌ی تیغ‌پشتان تنها در کشور ماداگاسکار یافت می‌شوند. این جانوران پاهایی کوتاه، سری کم‌وبیش بزرگ، گوش‌هایی کوچک و پوزه‌ای کشیده دارند. همچنین آنان ۵ انگشت در دست‌ها و پاهای‌شان دارند. این جانوران شاید همانند حشره‌خوارها (گونه‌های خانواده‌ی حشره‌خواران راستین)، جوجه‌تیغی‌ها (گونه‌های خانواده‌ی خارپشتان) و صاریغ‌ها (گونه‌های خانواده‌ی دوزهدانیان) باشند، ولی ارتباط نزدیکی با هیچ یک از آنان ندارند.
بدن برخی از گونه‌های این خانواده همانند جوجه‌تیغی‌ها، پوشیده از خار است. این خارها، موهایی درون‌تهی هستند که کراتین درون آن‌ها سبب سفتی و تیزی شده است. این جانوران در زمان خطر خود را همانند یک گلوله درمی‌آورند و با این خارها از خود دفاع می‌کنند. بیشتر گونه‌های خانواده‌ی تیغ‌پشتان خشکی‌زی هستند، هرچند گونه‌های درختی، نیمه‌آبزی و دالان‌ساز نیز در میان آنان یافت می‌شود. همچنین بیشتر آنان همه‌چیزخوارند و بیشترین بخش خوراک آنان، بی‌مهرگان است. بیشتر آنان تنهازیست و شب‌زی هستند و بینانی کم‌توانی دارند، ولی شنوایی و بویایی خوبی دارند. تیغ‌پشت بی‌دم با وزن ۲/۴ کیلوگرم و درازای ۴۰ سانتی‌متر، بزرگ‌ترین گونه‌ی خانواده‌ی تیغ‌پشتان به‌شمار می‌رود. در این نوشته با ۱۸ گونه‌ی این خانواده آشنا می‌شویم.

 

زیرخانواده‌ی سموریان زمینی Geogalinae
سرده‌ی سموری‌های زمینی Geogale

 

تیغ‌پشت بزرگ‌گوش (تیغ‌پشت گوش‌دراز)

نام: تیغ‌پشت بزرگ‌گوش (تیغ‌پشت گوش‌دراز) Large-eared tenrec
نام علمی: Geogale aurita
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌ها و درختچه‌زارهای خشک گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا

اندازه: وزن ۵ تا ۸/۵ گرم، سر و بدن به درازای ۶/۱ تا ۷/۶ سانتی‌متر، دُم به درازای ۳/۴ تا ۴/۱ سانتی‌متر
نگاره: Harald Schutz

 

زیرخانواده‌ی تیغ‌پشتیان برنجی Oryzorictinae
سرده‌ی سموری‌های کوچک Microgale

 

تیغ‌پشت حشره‌خوار دُم‌کوتاه

نام: تیغ‌پشت حشره‌خوار دُم‌کوتاه Short-tailed shrew tenrec
نام علمی: Microgale brevicaudata
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های بارانی، جنگل‌های نمناک، درختچه‌زارها، سبزه‌زارها، باتلاق‌ها و زمین‌های کشاورزی کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۷ تا ۱۲ گرم، سر و بدن به درازای ۷/۲ تا ۸ سانتی‌متر، دُم به درازای ۳/۳ تا ۴/۱ سانتی‌متر
نگاره: Dr Mark D. Scherz

 

تیغ‌پشت حشره‌خوار کوون

نام: تیغ‌پشت حشره‌خوار کوون Cowan's shrew tenrec
نام علمی: Microgale cowani
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های دشت نمناک و کوهستانی نمناک گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری، کشت‌زارها و جنگل‌های پیشین ویران شده‌ی شرق کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۱۱/۵ تا ۱۵/۵ گرم، سر و بدن به درازای ۷/۶ تا ۹/۵ سانتی‌متر، دُم به درازای ۶/۱ تا ۷/۱ سانتی‌متر
نگاره: Sam Whitfield

 

تیغ‌پشت حشره‌خوار دروهارد

نام: تیغ‌پشت حشره‌خوار دروهارد Drouhard's shrew tenrec
نام علمی: Microgale drouhardi
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های دشت نمناک و کوهستانی نمناک گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری شرق کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۸/۲ تا ۹/۲ گرم، سر و بدن به درازای ۶/۳ تا ۸/۳ سانتی‌متر، دُم به درازای ۵/۳ تا ۸/۳ سانتی‌متر
نگاره: Harald Schutz

 

تیغ‌پشت حشره‌خوار دریارد

نام: تیغ‌پشت حشره‌خوار دریارد Dryad shrew tenrec
نام علمی: Microgale dryas
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های دشت نمناک گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری شمال شرقی کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۳۸ تا ۴۰ گرم، سر و بدن به درازای ۱۰/۶ تا ۱۱/۱ سانتی‌متر، دُم به درازای ۶/۸ تا ۷/۱ سانتی‌متر
نگاره: Joachim S. Muller

 

تیغ‌پشت حشره‌خوار باریک

نام: تیغ‌پشت حشره‌خوار باریک Gracile shrew tenrec
نام علمی: Microgale gracilis
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های کوهستانی نمناک گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری شرق کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۲۱/۵ تا ۲۴ گرم، سر و بدن به درازای ۹/۴ تا ۱۰/۵ سانتی‌متر، دُم به درازای ۷/۵ تا ۸/۴ سانتی‌متر
نگاره: Harald Schutz

 

تیغ‌پشت حشره‌خوار دُم‌دراز کوچک

نام: تیغ‌پشت حشره‌خوار دُم‌دراز کوچک Lesser long-tailed shrew tenrec
نام علمی: Microgale longicaudata
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های دشت نمناک و کوهستانی نمناک گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۷/۵ تا ۹/۵ گرم، سر و بدن به درازای ۶/۸ تا ۷/۴ سانتی‌متر، دُم به درازای ۱۴/۵ تا ۱۵/۱ سانتی‌متر
نگاره: Harald Schutz

 

تیغ‌پشت پاپرده‌ای (تیغ‌پشت آبزی)

نام: تیغ‌پشت پاپرده‌ای (تیغ‌پشت آبزی) Web-footed tenrec
(تنها گونه‌ی نیمه‌آبزی خانواده‌ی تیغ‌پشتان)
نام علمی: Microgale mergulus
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جویبارها و رودهای جنگل‌های بارانی گرمسیر شرق کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۶۰ تا ۱۰۷ گرم، سر و بدن به درازای ۱۲/۲ تا ۱۷ سانتی‌متر، دُم به درازای ۱۱/۹ تا ۱۶/۱ سانتی‌متر
نگاره: The Tweeting Tenrec

 

تیغ‌پشت حشره‌خوار کوهی

نام: تیغ‌پشت حشره‌خوار کوهی Montane shrew tenrec
نام علمی: Microgale monticola
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های کوهستانی نمناک گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۱۲ تا ۱۷/۵ گرم، سر و بدن به درازای ۷/۲ تا ۹/۲ سانتی‌متر، دُم به درازای ۹/۸ تا ۱۱/۷ سانتی‌متر
نگاره: Harald Schutz

 

تیغ‌پشت حشره‌خوار ناسولو

نام: تیغ‌پشت حشره‌خوار ناسولو Nasolo's shrew tenrec
نام علمی: Microgale nasoloi
پایندگی: گونه‌ی آسیب‌پذیر (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های خشک و کوهستانی نمناک گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۵/۹ تا ۱۴ گرم، سر و بدن به درازای ۷ تا ۸/۱ سانتی‌متر، دُم به درازای ۵ تا ۶/۲ سانتی‌متر
نگاره: Vahatra.mg

 

تیغ‌پشت حشره‌خوار تایوا

نام: تیغ‌پشت حشره‌خوار تایوا Taiva shrew tenrec
نام علمی: Microgale taiva
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های نمناک گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۱۰ تا ۱۴/۵ گرم، سر و بدن به درازای ۷/۱ تا ۸/۹ سانتی‌متر، دُم به درازای ۸ تا ۹/۵ سانتی‌متر
نگاره: L. E. Olson

 

سرده‌ی Nesogale

 

تیغ‌پشت حشره‌خوار دابسون

نام: تیغ‌پشت حشره‌خوار دابسون Dobson's shrew tenrec
نام علمی: Nesogale dobsoni
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های دشت نمناک گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری، کشت‌زارها و جنگل‌های پیشین ویران شده‌ی کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۲۷/۱ گرم، سر و بدن به درازای ۸/۳ تا ۱۰/۸ سانتی‌متر، دُم به درازای ۸/۸ تا ۱۱/۸ سانتی‌متر
نگاره: Harald Schutz

 

سرده‌ی تیغ‌پشت‌های برنجی Oryzorictes

 

تیغ‌پشت برنجی موش‌کوری

نام: تیغ‌پشت برنجی موش‌کوری Mole-like rice tenrec
نام علمی: Oryzorictes hova
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های نمناک گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری، باتلاق‌ها، دریاچه‌های آب شیرین و زمین‌های آبیاری شده و زمین‌های کشاورزی آب‌گرفته‌ی موسمی کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۲۹/۵ تا ۴۱/۵ گرم، سر و بدن به درازای ۱۰/۲ تا ۱۰/۵ سانتی‌متر، دُم به درازای ۴/۹ تا ۵ سانتی‌متر
نگاره: Manuel Ruedi

 

زیرخانواده‌ی تیغ‌پشتیان Tenrecinae
سرده‌ی ژوژه‌رخسارها Echinops

 

تیغ‌پشت ژوژکی کوچک

نام: تیغ‌پشت ژوژکی کوچک Lesser hedgehog tenrec
نام علمی: Echinops telfairi
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های خشک گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری، درختچه‌زارها و گرم‌دشت‌های خشک کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۱۱۰ تا ۲۵۰ گرم، سر و بدن به درازای ۱۴ تا ۱۸ سانتی‌متر، دُم به درازای ۱ تا ۱/۳ سانتی‌متر
نگاره: Subhashc

 

سرده‌ی تیغ‌پشت‌های ژوژکی بزرگ Setifer

 

تیغ‌پشت ژوژکی بزرگ

نام: تیغ‌پشت ژوژکی بزرگ Greater hedgehog tenrec
نام علمی: Setifer setosus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری، درختچه‌زارها، سبزه‌زارها، گرم‌دشت‌ها، باغ‌های روستایی و شهرهای کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۱۵۰ تا ۲۲۰ گرم، سر و بدن به درازای ۱۶ تا ۲۲/۵ سانتی‌متر، دُم به درازای ۱/۵ تا ۱/۶ سانتی‌متر
نگاره: Chien Lee

 

سرده‌ی تیغ‌پشت‌های نواری Hemicentetes

 

تیغ‌پشت نواری کوهستان

نام: تیغ‌پشت نواری کوهستان Highland streaked tenrec
نام علمی: Hemicentetes nigriceps
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۷۰ تا ۱۶۰ گرم، بدن به درازای ۱۲ تا ۱۶ سانتی‌متر (بدون دُم)
نگاره: Daniel Austin

 

تیغ‌پشت نواری دشت

نام: تیغ‌پشت نواری دشت Lowland streaked tenrec
نام علمی: Hemicentetes semispinosus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های بارانی دشت شمال و شرق کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۹۰ تا ۲۲۰ گرم، بدن به درازای ۱۳ تا ۱۹ سانتی‌متر (بدون دُم)
نگاره: Chien Lee
(آشنایی بیشتر با تیغ‌پشت نواری دشت)

 

سرده‌ی تیغ‌پشت‌های بی‌دم Tenrec

 

تیغ‌پشت بی‌دم (تیغ‌پشت معمولی)

نام: تیغ‌پشت بی‌دم (تیغ‌پشت معمولی) Tailless tenrec
نام علمی: Tenrec ecaudatus
پایندگی: گونه‌ی با کم‌ترین نگرانی (EX - EW - CR - EN - VU - NT - LC - DD - NE) (بر پایه‌ی سیاهه‌ی سرخ IUCN)
زیستگاه: جنگل‌های گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری، جنگل‌های باز، درختچه‌زارها، گرم‌دشت‌ها، زمین‌های کشاورزی، چراگاه‌ها، کشت‌زارها، باغ‌ها و شهرهای کشور ماداگاسکار در شرق قاره‌ی آفریقا
اندازه: وزن ۰/۶ تا ۲/۴ کیلوگرم، سر و بدن به درازای ۲۶/۵ تا ۳۹ سانتی‌متر، دُم به درازای ۱ تا ۱/۵ سانتی‌متر
نگاره: Pierre-Louis Stenger

 

بن‌مایگان: wikipedia - animaldiversity
گردآوری: فرتورچین

۵
از ۵
۳ مشارکت کننده